تأکید مسندالیه

تأکید مسندالیه. [ ت َءْ دِ م ُ ن َ دُن ْ اِ ل َی ْه ْ ] ( ترکیب اضافی ) تأکید مسندٌالیه برای چند چیز است: 1 - تقریر و تأکید مثل: «جاء زید زید» و مثل این شعر سنایی:
گرچه بر خود بپوشی از پی فرع
از درون شرم دار شرم از شرع.( تأمل ).2 - دفع توهم تجوز مثل: «جاء الامیر نفسه »؛ یعنی خود امیر آمد نه بنه و خرگاه و مثل قول نظامی:
شنیدم من که هر کوکب جهانیست
جداگانه زمین و آسمانیست.
و مثل قول سعدی:
توانم من ای نامور شهریار
که اسبی برون آورم از هزار.
3 - دفع توهم سهو از متکلم، مثل مثال اول زیرا گفتن زید دوم، میشود اشاره باشد، به اینکه زید اول از روی سهو نبوده و چون قول سنایی در مدح رسول اکرم صلی اﷲ علیه و آله و سلم:
در رسالت تمام بود تمام
در کرامت امام بود امام.
4 -دفع توهم عدل شمول حکم، مثل: «جاء القوم کلهم اجمعون » و چون شعر حافظ:
صبر و ظفر هر دو دوستان قدیمند
بر اثر صبرنوبت ظفر آید.
و چون شعر نظامی:
ما همه موریم سلیمان تو باش
ما همه جسمیم بیا جان تو باش.
و چون شعر مولوی:
ما همه شیران ولی شیر علم
حمله مان از باد شد دمبدم.
و چون شعر سعدی:
در آفاق اگر سربسر پادشاست
چو مال از رعیت ستاند، گداست.( از هنجار گفتار نصراﷲ تقوی ص 45 ).

تاکید مسندالیه برای چند چیز است: تقریر و تاکید. دفع توهم تجوز. دفع توهم سهو از متکلم. دفع توهم عدم شمول حکم.

💡 در تمام ساختارهای بالا فاعل و مسندالیه در نقش نهاد هستند. به فراکردی دارای مسندالیه است بند اسنادی (در متون قدیمی جمله اسنادی) گفته می‌شود.

💡 به جمله‌واره‌ای که دارای فاعل است جملۀ فعلیه و به جمله‌واره‌ای که دارای مسندالیه است جملۀ اسمیه گفته می‌شود. فعلیه یا اسمیه بودن جمله‌واره ارتباط مستقیمی با فعل جمله دارد.

💡 نهاد به دو گونه تقسیم می‌شود: فاعل و مسندالیه.