برهان الدین دیوه ای

[ویکی فقه] برهان الدین دیوه ای، فقیه و محدث و مؤلف هندی در قرن سیزدهم است.
در دیوه، قصبه معروفی از مضافات لکهنو، متولد شد و در همان جا پرورش یافت.
پدرش شیخ سرفراز علی، از نسل عبدالسلام دیوه ای، مفتی بنام و عالم معروف قرن یازده م، بود.
برهان الدین نزد عمویش ذوالفقار علی دیوه ای دانش آموخت و پس از پایان تحصیلات به تعلیم و ارشاد پرداخت، سپس به شهر رای بریلی در جنوب غربی لکهنو رفت و مدتی طولانی در آن جا مقیم شد.
به گفته عبدالحی حسنی (به نقل از محمد نعیم لکهنوی) وی در این مدت در زاویه سید محمد عدل نقشبندی بریلوی تدریس می کرده و به درخواست نزدیکان وی بر شرح التهذیب یزدی (حاشیه ملا عبدالله در منطق) حاشیه نوشته است.
آثار
از دیگر آثار اوست: رساله محاکمات حاوی مباحثه ای میان علمای هند؛ و رساله های دیگر درباره احکام فقهی مثل تحقیق الاوزان در تعیینِ حدّ شرعیِ زکات و مهر، احکام عید فطر و عید قربان.
درگذشت
وی پس از ۱۲۵۰ درگذشت

💡 عرفان تو دل ز نور برهان تو یافت عارف بتو ورنه کی شود عقل کلیل

💡 ای برتر من کرده هزاران احسان یک سعی کن و مرا ز زندان برهان

💡 توئی اسراردانِ ما ز قرآن که مثلت نیست اندر نّص و برهان

💡 گر بدین برهان کنی از من طلب این سخن روشن به برهان کی شود

💡 (يا ايها الناس قد جائكم برهان من ربكم و انزلنا اليكم نورا مبينا)