اسم بسیط

[ویکی فقه] اسم بسیط یکی از اصطلاحات به کار رفته در علم منطق بوده و به معنای لفظ مفرد متشکل از اجزای غیر دال، نه بالذات و نه بالعرض بر معنا است.
اسم لفظ مفردی است که به سبب توافق گروهی بر معنای خالی از زمان دلالت می کند، بدون اینکه هیچ یک از اجزای آن لفظ مفرد به تنهایی بر جزء معنا دلالت کند.
اقسام اسم
اسم یا بسیط است؛ مانند: زید و عمرو، یا مرکب است؛ مثل: عبدالملک، که اسم مرد است، چون هر یک از عبد یا ملک به تنهایی بر جزء آن شخص دلالت نمی کند، به گونه ای که اگر به شخصی که نوکر پادشاه است بگویند: عبدالملک، در این صورت عبد بر بنده بودن او و ملک بر آن پادشاه دلالت می کند.
تفاوت اسم بسیط و مرکب
فرق بین اسم بسیط مثل: زید و اسم های مرکب مثل: عبدقیس و بعلَ بَکْ این است که جزء اسم بسیط (مانند: زاء، یاء و دال) اصلاً بر چیزی دلالت نمی کند، نه بالذات و نه بالعرض؛ برای مثال، زای زید برمعنایی دلالت ندارد و اما جزء اسم مرکب بالذات دلالت نمی کند، ولی بالعرض دلالت می کند؛ مثل اینکه اتفاقاً کسی که نامش عبد الملک است، بنده ملک هم باشد.

💡 سبحان بر و نوال وی از بسیط زمین بساط حاتم طی ساخت طی «کطی سجل »

💡 بسیط خاک بپوشیدی از بساط سخن که مرغ فهم تو چون هدهد سلیمان است

💡 روحانی و جسمانی. بسیط روحانی مانند عقول مجرده، بسیط جسمانی مانند عناصر و ذرات.

💡 محیط چرخ نهان گردد از غبار سپاه بسیط ارض زره پوشد از نشان نعال

💡 برای نمونه در گویش پارسی قوچانی نُه واکه بسیط a, aª, e, e¦, o, u, i, Ï, Î وجود دارد.

💡 سقفش سپهر و جام نجوم و بسیط صحن / مر حوضه پرآب خضر از جوانبست