اسم جامد

اسم جامد. [ اِ م ِ م ِ ] ( ترکیب وصفی، اِ مرکب )نصیرالدین طوسی گوید: آن بود که از آن اشتقاقی نتوان کرد، مانند حیزبون و هیهات. ( اساس الاقتباس ص 15 ).

نصیر الدین طوسی گوید: آن بود که از آن اشتقاقی نتوان کرد مانند حیزبون و هیهات.

[ویکی فقه] اسم جامد یکی از اصطلاحات به کار رفته در علم منطق بوده و به معنای اسم غیرمتصرف و غیر قابل اشتقاق است.
یکی از اقسام اسم، اسم جامد و مقابل آن، اسم سایل است.
توضیح اصطلاح
اسم جامد، اسمی است که هیچ کلمه ای از آن مشتق نمی شود؛ مانند: هیهات و روَید.اسم سایل آن است که بتوان چیزی را از آن مشتق کرد؛ مانند: نَصْر که مصدر است و از آن فعل ماضی، مستقبل، اسم فاعل و اسم مفعول می گیرند.خواجه نصیر می گوید: «… اسم یا جامد بود یا سایل. جامد آن بود که از او اشتقاق نتوان کرد؛ مانند: حیزبون (زن پیر) و هیهات (اسم فعل به معنای دور است) و سایل آن بود که قابل اشتقاق بود؛ چون: ضَرْبْ».
نکته
جامد در اصطلاح دیگر، کلمه ای است که از کلمه دیگر مشتق نشده باشد که به آن «موضوع» نیز می گویند.

💡 واژه (جبت ) تنها در همين آيه از قرآن مجيد به كار رفته، و اسم جامد است و هيچگونهمشتقاتى ندارد و مى گويند در اصل يك لغت حبشى بوده كه به معنى سحر يا ساحر و ياشيطان به كار مى رفته، سپس در لغت عرب وارد شده و به همين معنى يا به معنى بت وهر معبودى غير از خدا استعمال مى شود، و گفته مى شود كه دراصل (جبس ) بوده و سپس (س ) آن تبديل به (ت ) شده است. واژه (طاغوت )در هشت مورد از قرآن مجيد به كار رفته و همانطور كه در جلداول اين تفسير ذيل آيه 256 سوره بقره گفتيم، صيغه مبالغه از ماده طغيان به معنىتعدى و تجاوز از حد و مرز است و به هر چيزى كه موجب تجاوز از حد شود (از جمله بتها)گفته مى شود، به همين جهت شيطان، بت، حاكم جبار و متكبر و هر معبودى غير از خدا و هرمسيرى كه به غير حق منتهى شود، طاغوت ناميده مى شود، اين بود معنى دو واژه فوق بهطور كلى.