استغاثه در قران

[ویکی فقه] استغاثه در قرآن. اِستغاثه به کمک خواهی از خدا هنگام بلا و رنج و گرفتاری اطلاق می شود.
واژه استغاثه، مصدر باب استفعال از ریشه «غ و ث» به معنای طلب نصرت و فریاد رس خواهی و استمداد در حال شدّت و محنت است. این واژه از ریشه «غ ی ث» به معنای طلب باران، مورد بحث این مقاله نیست. به گفته برخی، «غوث» در اصل نجات دادن از ابتلا و محنت و قرار دادن شخص در پناه خود است. از این دیدگاه با دو قید «نجات دادن و در پناه خود قرار دادن» فرق میان اغاثه و انقاذ، تخلیص، اعانه، نصر، انجاء و تفریج روشن می شود.
حقیقت استغاثه
حقیقت استغاثه که شرط بندگی است، استمداد از خداست، زیرا یگانه تأثیرگذار در عالم اوست و اگر از غیر وی (اولیای الهی) کاری ساخته است، به اذن او و به این جهت است که آنان مجاری فیض وی هستند، بر این اساس، رسول خدا (صلی الله علیه وآله وسلم) فرمود:یگانه حقیقتی که بدان استغاثه می شود، خداوند است البتّه این به معنای روا نبودن استغاثه به اولیای الهی نیست، زیرا انسان های کامل با توجه به مقام خلافت الهی خویش، در حکم «مستخلفٌ عنه» بوده و می توانند مورد استغاثه واقع شوند، ازاین رو در منابع دینی دعاهایی وارد شده که در آن ها از اولیای الهی، چون حضرت زهرا (علیهاالسلام) و امام عصر (عج) استغاثه می شود، پس شرک پنداشتن استغاثه به ارواح مقدس، نادرست بوده، از عدم فهم صحیح توحید افعالی ناشی می شود. نمونه آشکار استغاثه هنگامی است که انسان به بیماری سختی مبتلا می شود یا در امواج توفان دریا گرفتار می آید و دست خود را از همه جا کوتاه می بیند و به اقتضای فطرت توحیدی، این حقیقت را درمی یابد که در عالم، قدرتی هست که بتواند وی را در هر شرایطی که باشد نجات دهد. در این حالت، انسان با تضرّع و زاری، فقط به خدا استغاثه می کند.
واژه استغاثه در قرآن
مشتقّات واژه «استغاثه» در قرآن ۴ بار به کار رفته که دو مورد آن به این بحث مربوط است:۱. استغاثه سپاهیان اسلام از خداوند در جنگ بدر. ۲. استغاثه پدر و مادر به درگاه خداوند برای هدایت فرزند خویش، افزون بر این، از برخی موارد که در آن واژه هایی مانند:«صرخ»، «ندا»، «دعا»، به کار رفته و همچنین از سیاق برخی آیات، مانند ۲۱۴ بقره، مفهوم استغاثه استفاده می شود. «جؤار» نیز که مشتقات آن در آیات ۶۴ ۶۵ مؤمنون و ۵۳ نحل آمده، به معنای بلند کردن صدا به استغاثه و در محدوده بحث داخل است.
استغاثه و اجابت
...

💡 در اينجا امام عليه السلام خطاب به آن دو چنين فرمود:((اِنْطَلِقا فَلا تَسْمَعا لىواعِيَةً))...؛ از اين منطقه دور باشيد تا صداى استغاثه من به گوش شما نرسد واثرى از من نبينيد؛ زيرا هركس صداى استغاثه ما را بشنود يا اثرى از ما ببيند ولى بهاستغاثه ما جواب مثبت ندهد و به فرياد ما نرسد خداوند او را با ذلت تمام در جهنمسرنگون خواهد نمود)).

💡 كلمه (ويل ) به معناى هلاكت است، و - به طورى كه گفته شده - اينكه در هنگام مصيبت(ويل ) را (يا ويلاه ) ندا مى كنند و يا مى گويند (يا ويلتاه ) از اين باب استكه به طور كنايه برسانند كه مصيبت وارده آنقدر سخت است كه از هلاكت دشوارتر است،لذا در برابر آن (ويل ) را مى خواهد و صدا مى زند، و از آن استغاثه مى كند كه او وىرا از مصيبت

💡 اين جملات را امام عليه السلام پس از اقامه نماز ظهر روز عاشورا هنگامى كه عده اى ازياران در مقابلش به روى خاك افتاده و به درجه شهادت و سعادت ابدىنايل گرديدند، ايراد فرمود، گرچه اين خطاب، استغاثه و استمداد به ظاهر متوجهياران و اصحاب آن حضرت بود كه در انتظار شهادت، دقيقه شمارى مى نمودند، اما درحقيقت دعوتى عام استغاثه اى فراگير و بيان وظيفه اى بود كهشامل تمامى كسانى مى شد كه صداى آن حضرت را مى شنيدند.

💡 و بعيد نيست اينكه در روايت مجمع البيان نزول آيه را بعد از استغاثه مسلمين در روز بدردانسته، از باب انطباق مضمون آيه با واقعه بدر باشد (نه اينكه آيه در بدرنازل شده باشد) و اين قبيل از مضمونها در روايات مربوط به شاننزول آيات زياد است.

💡 ((همان گونه كه تو بر من نصيحت نمودى من نيز نصيحتى به تو مى كنم كه تا مىتوانى خود را به جاى دوردستى برسان تا صداى استغاثه ما را نشنوى و جنگ ما رانبينى؛ زيرا به خدا سوگند! اگر صداى استغاثه ما به گوش كسى برسد و بهيارى ما نشتابد خدا او را در آتش جهنم قرار خواهد داد)).