ادات تقریر به کلمات و حروفی گفته میشود که برای تأیید، تصدیق و اثبات سخن گوینده به کار میروند و نشاندهنده پذیرفتن یک مطلب هستند. این ادات معمولاً در پاسخ به پرسشها یا جملات خبری استفاده میشوند و نقش آنها تأکید بر درستی یا پذیرش محتوای جمله است. به عبارت دیگر، ادات تقریر وسیلهای زبانی برای بیان «بله گفتن» و تأیید یک سخن در گفتوگو به شمار میآیند. یکی از مهمترین ادات تقریر کلمه «نَعَم» به معنای «آری» است که برای تأیید یک سخن، چه مثبت و چه منفی، به کار میرود. این واژه در پاسخ به پرسشها، معنای موافقت با اصل جمله را منتقل میکند و رایجترین ابزار تصدیق در زبان عربی است. از دیگر ادات تقریر، واژه «بَلی» است که بیشتر برای پاسخ دادن به جملات منفی و تبدیل آن به اثبات استفاده میشود. برای مثال، در پاسخ به «أَلَسْتُ بِرَبِّکُمْ» گفته میشود «بَلی» که به معنای تأیید و پذیرش ربوبیت خداوند است. بنابراین «بَلی» علاوه بر تأیید، نوعی ابطال نفی قبلی و اثبات معنای مثبت جمله محسوب میشود. این ادات در متون دینی، بهویژه قرآن کریم، نقش مهمی در بیان پاسخهای قطعی و اعتقادی دارند.
ادات تقریر
دانشنامه اسلامی
[ویکی فقه] ادات تقریر، ادات بیانگر تصدیق گوینده را می گویند.
« نعم » از ادوات تقریر شمرده شده است که برای تصدیق مخبر استفاده می شود؛ خواه در جمله مثبت بیاید، خواه در جمله منفی؛ مثلا در جواب «ا حضر محمد؟»، «نعم» به معنای حاضر شدن او است، و در جواب «الم یحضر محمد؟»، «نعم» به معنای حاضر نبودن محمد است.
مثال
آیه: (... فهل وجدتم ما وعد ربکم حقا قالوا نعم...)؛ "آیا شما (نیز) آنچه را پروردگارتان وعده کرده بود راست و درست یافتید می گویند: آری" و (قل نعم وانتم داخرون)؛ "بگو آری در حالی که شما خوارید".