کوبله

کوبله. [ ب َ ل َ / ل ِ / ک َ / کُو ب َ ل َ / ل ِ ] ( اِ ) موی سر و کله سر آدمی باشد. ( برهان ) ( آنندراج ). موی فرق سر و موی کله سر. ( ناظم الاطباء ). || در السامی فی الاسامی و دستوراللغة در معنی «حباب » و «فقاقیع» کوبله آمده. ( حاشیه برهان چ معین ). کوپله. و رجوع به کوپله شود.

( اسم ) قفل: بر مستراح کوپله سازیده است بر مستراح کوپله کاشیده ( کاشنیده دهخدا ) است ?

کوبِلِه (Cybele)
کوبِلِه
(یا: آگدیستیس؛ سیبِل) در اسطوره های فریگیه، ایزدبانوی زمین و مادر اعظم خدایان. یونانیان آسیای صغیر او را با رئا همانند می دانستند؛ او از تیتانها و مادر زئوس بود. در ابتدا دوجنسیتی بود، اما خدایان او را اخته کردند. نانا، دختر سانگاریوس خدای رودها، از میوۀ درخت ها حامله شد و آتیسهمسر کوبله را به دنیا آورد.کوبله، که از بی وفایی او به خشم آمده بود، او را به مرض جنون دچار کرد. در این حال، آتیس خود را اخته کرد و براثر خون ریزی ناشی از آن جان سپرد. منشأ کوبله به دوران ماقبل تاریخ آسیای صغیر بازمی گردد. یونانیان و رومیان او را با نام هایی همچون آگدیستیس، دیندومنه و اسامی دیگری می شناختند که از پرستشگاه های اصلی او مشتق شده بودند. در قرن ۶پ م در بوئتیا (بوئس) او را می شناختند، اما تا ۲۰۰ سال بعد هنوز آوازه اش به آتیک نرسید. آتیک در مجاورت آن جا قرار داشت. دیری نگذشت که یونانیان او را با رئا همانند دانستند، اما گاهی او را بدون آتیس می پرستیدند. یونانیان سرانجام او را با گایا، الهۀ زمین، یا دِمِتِر، الهۀ کشاورزی، درآمیختند. درپی پیشگویی غیب گویان معبد کوبله، مبنی بر این که او رومیان را در جنگ های پونی علیه هانیبال سردار کارتاژی یاری خواهد داد، پرستش کوبله در روم از نقطه ای در پِسینوس، واقع در گالاتئا، در ۲۰۴پ م رواج یافت. در روم او را با ایزدبانوهای متعددی نظیر مایا، الهۀ بهار در نزد رومیان، اُپْس (در یونانی، رئا)، الهۀ باروری، تِلوس، الهۀ زمین و سِرِس، الهۀ غلات، همانند می دانست. برایش معبدی بر بلندی های پالاتین ساخته شد که نماد مقدس این الهه، شهاب سنگی که گمان می رفت هدیۀ آسمان است و تا پیش از آن زمان در پسینوس از آن نگهداری می شد، قرار داشت. جمعی متشکل از یک کاهن و کاهنۀ اعظم، و خادمان خواجۀ پرستشگاه (گالیها) بر مراسم پرستش کوبله نظارت داشتند. این آیین ها که با شادخواری، رقص های وجدآور، زنجیرزنی و خوداخته کردن برای کاهنان جوان همراه بود، تا شروع دوران امپراتوری برای شهروندان رومی ممنوع بود. مراسم سالانۀ این جشن ابتدا فقط در روز ۴ آوریل برگزار می شد، ولی از زمان سلطنت کلودیوس دو هفته (۱۵ تا ۲۷ مارس) طول می کشید. کوبله را غالباً سوار بر ارابه ای نمایش داده اند که دو شیر آن را می کشند؛ این شیرها همان عشاق او، آتالانتا و هیپومِنِس، و نشانۀ اقتدار او بر جانوران وحشی اند. کوبله تمثیل زمین و باروری آن است. او را در کنار انبوهی از میوه تصور می کنند.

💡 طلاتپه، گنجینهٔ دیگری است که از شش گور (پنج زن و یک مرد) بدست آمده‌است و تا آن‌زمان به‌خوبی نهفته و دست‌نخورده باقی مانده‌بودند. اجساد مدفون در این گورها در پارچه‌هایی ظریف پوشانده شده‌بودند که از مدال‌های زرین دوخته شده‌بودند، و جامه‌های آن‌ها از تارهای طلایین بافته شده و با مروارید نقش‌دوزی شده‌بودند. شمشیرها و خنجرهای آن‌ها در غلاف‌های طلایی و تزئین‌شده با نقش‌هایی از حیوانات، جای گرفته‌بودند، و کمربندهای آن‌ها با نقش‌های مدالی آذین داده شده‌اند؛ گردنبندها و آویزه‌ها با ایزدان ایرانی و یونانی، همچون کوبله (Cybele) به شکل ایزدبانوی حیوانات نقش‌نگاری شده‌اند. گمان می‌رود این آثار هنری توسط زرگران سیتی (Scythian) یا سکایی ساخته شده‌باشد که در خدمت شاهزادگان کوچ‌نشین سرزمین باختر بودند و در سرزمین گندهارا تندیس‌هایی تهیه می‌کردند که هنر بکار رفته در آن تلفیقی از هنر یونانی-پارتی و هنر مردمان باشندهٔ اِستِپ‌ها بوده و شامل زیورات و تندیس‌های از بوداسف می‌شده‌است.

💡 بر اساس برخی از افسانه‌ها، پس از اینکه دیونیسوس به فریجیا آمد، مادر بزرگ ایزدان (در آسیای صغیر با نام کوبله، و در میان یونانیان گایا، رئا یا دمتر شناخته می‌شود) او را وارد اسرار خود کرده و به او نام سابازیوس را دادند. به همین دلیل در قرن پنجم پیش از میلاد، سابازیوس در آتن و واقع در معبدی یکسان با ایزدبانوی رئا پرستش می‌شد. بخشی از آیین او شامل سالگرد مرگ خدایان در مزارع غلات، همراه با شرکت‌کنندگانی که برای آن‌ها مراسم سوگواری برگزار می‌کنند، بود.