واحد بالعرض. [ ح ِ دِ بِل ْ ع َ رَ ] ( ترکیب وصفی، اِ مرکب ) بدو امر که از جهت مقارنه با امری دیگر ( شی ثالث ) وحدتی پیدا کرده باشند واحد بالعرض میگویند مانند گچ وبرف که از لحاظ رنگ یعنی سفید واحدند. ( فرهنگ لغات و اصطلاحات فلسفی سجادی ). و رجوع به واحد عرضی شود.
بدو امر که از جهت مقارنه با امری دیگر وحدتی پیدا کرده باشند واحد بالعرض میگویند مانند گچ و برف که از لحاظ رنگ یعنی سفیدی واحدند.
💡 گفته اند: كار خاص و ذاتى جبرئيل، وحى و تعليم و رساندن سخن خداى سبحان بهبندگان اوست، و كارهاى ديگرى كه از او سر مى زند بالعرض است،جبرئيل با قوه نطقيه و دراكه ارتباط دارد، و اگر او نبود هيچ كس معنايى از معانى را بابيان و گفتار استفاده نمى توانست كرد و قلب كسى الهام حق و القاء آن را در سويداىدل نمى پذيرفت.
💡 تمام دعوتهاى حقه الهيه و شرايع كامله ربانيه - چه در كشف حقايق توحيد و سرايرتفريد و تجريد، و چه بسط فضايل و محاسن اخلاقيه، و چه در تشريع احكام الهيه -بيرون از دو مقصد كه يكى مقصود بالذات و بااستقلال است و ديگرى مقصود بالعرض و بالتبعيه است، نيست.
💡 پس خشم خداوند اراده بالعرض شر است، و رحمت او اراده بالذات خير.حال اگر شرى به خاطرت رسيد كه در زير آن خيرى نهفته نمى بينى، يا به ذهنتخطور كرد كه تحصيل آن خير بى آنكه در ضمن آن شر باشد امكان پذير است،عقل نارس خود را در مورد يكى از دو خاطره متهم دار:
💡 پـس، بـر احـتـمـالاول حـاصـل اول حـاصـل عـبـارت ايـن شـود: فـلمـا تـجـلى بـفـيـضه المقدس و ظهر الكونبـالعـرض، وقـع العـلم عـلى المـعـلوم. اءى، ظـهر الفيض فى مرآة المستفيض بالعرض.(1219)
💡 حكيم ثانى ابونصر فارابى - كه اكثر اين مقاله ازاقوال و نكته هاى اونقل شده مى گويد: افعى ها براى عناصر، خدمت بالعرض مى كنند؛زيرا بانيش زدن به حيوانات، خود هيچ سودى نمى برند ولى موجب هلاكت آنها وتبديل به عناصر مى شوند. و درندگان خدمت بالعرض به آنها مى كنند؛ زيرا منظور ازدريدن حيوانات، سير كردن شكم خودشان مى باشد ولى در ضمن تركيب بدن آنها راگسسته و موجب پيدايش عناصر مى گردند.
