دانشنامه اسلامی
[ویکی فقه] مستضعفان مکه (قرآن). به نظر قرآن کریم، مستضعفانی توانا و قادر به هجرت و مستضعفانی ناتوان و غیر قادر به هجرت در شهر مکّه وجود داشته اند.
به نظر قرآن کریم، مستضعفانی توانا و قادر به هجرت در شهر مکّه وجود داشته اند: « إنّ الّذین توفّیهم الملـئکة ظالمی أنفسهم قالوا فیم کنتم قالوا کنّا مستضعفین فی الأرض قالوا ألم تکن أرض اللّه وسعة فتهاجروا فیها فأولـئک مأویهم جهنّم وسآءت مصیرا • إلاّ المستضعفین من الرّجال والنّسآء والولدن لایستطیعون حیلة ولایهتدون سبیلا » کسانی که فرشتگان (قبض ارواح) روح آنها را گرفتند در حالی که به خویشتن ستم کرده بودند و به آنها گفتند شما در چه حالی بودید (و چرا با اینکه مسلمان بودید در صف کفار جای داشتید!) گفتند ما در سرزمین خود تحت فشار بودیم، آنها (فرشتگان) گفتند مگر سرزمین خدا پهناور نبود که مهاجرت کنید! پس آنها (عذری نداشتند و) جایگاهشان دوزخ و سرانجام بدی دارند• مگر آن دسته از مردان و زنان و کودکانی که به راستی تحت فشار قرار گرفته اند، نه چاره ای دارند و نه راهی (برای نجات از آن محیط آلوده) می یابند• آنها ممکن است خداوند مورد عفوشان قرار دهد و خداوند عفو کننده و آمرزنده است..(برداشت مزبور با توجّه به شأن نزول آیه است. )
عدم توانایی بر هجرت
قرآن کریم در باب وجود مستضعفانی ناتوان و غیر قادر به هجرت در شهر مکّه نیز چنین می فرماید: «وما لکم لاتقـتلون فی سبیل اللّه والمستضعفین من الرّجال والنّسآء والولدن الّذین یقولون ربّنآ أخرجنا من هـذه القریة الظّالم أهلها واجعل لّنا من لّدنک ولیًّا واجعل لّنا من لّدنک نصیرا» چرا در راه خدا و در راه مردان و زنان و کودکانی که (به دست ستمگران) تضعیف شده اند پیکار نمی کنید؟، همان افراد (ستمدیده ای) که می گویند خدایا ما را از این شهر (مکه) که اهلش ستمگرند بیرون ببر و برای ما از طرف خود سرپرست قرار بده. و از برای ما از طرف خود یار و یاوری تعیین فرما. • « إلاّ المستضعفین من الرّجال والنّسآء والولدن لایستطیعون حیلة ولایهتدون سبیلا» مگر آن دسته از مردان و زنان و کودکانی که به راستی تحت فشار قرار گرفته اند، نه چاره ای دارند و نه راهی (برای نجات از آن محیط آلوده) می یابند.
← معنای آیه کریمه
۱. ↑ طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان، ج۳، ص ۱۶۹.
...
