عنز یمامه یکی از زنان نامدار عصر جاهلیت عرب است که نام او در کتابهای لغت، تاریخ و ادب عربی ثبت شده است. او از قبیله بنیطسم یا در برخی نقلها از جدیس بود؛ دو قبیله باستانی که در ناحیه یمامه سکونت داشتند. روایتها او را زنی باهوش، تیزبین و صاحب سخن دانستهاند و گاهی او را در کنار «زرّقاء الیمامة» یاد کردهاند؛ زنی که به شدت تیزبین بوده و اشیا را از فاصلههای بسیار دور میدیده است. شهرت اصلی عنز یمامه نه به دلیل نقش سیاسی یا قبیلهای، بلکه به دلیل یک داستان و یک جمله تاریخی است که به او نسبت داده شده و بعدها تبدیل به ضربالمثل عربی شده است.
بر اساس نقلهای قدیمی، عنز در یکی از جنگها به اسارت درآمد. اما پس از اسارت، برخلاف انتظار، با او رفتاری مهربانانه و تکریمآمیز شد. این دو وضعیت کاملاً متضاد یعنی روز سخت اسارت و روزی که ناچار از پذیرش لطف بیگانگان بود، او را دچار نوعی حیرت و تلخی کرد. در همین حال بود که عبارتی گفت که در تاریخ عرب جاودانه شد: «هذا شَرُّ یَوْمَيَّ» یا «شَرُّ یَوْمِیها وَأغْواهُ لَها» یعنی: «این بدترین دو روز من است؛ هم روز اسارتم و هم روز احترامی که از روی نیاز مجبور به پذیرش آن هستم.» این جمله بعدها به ضربالمثل عربی تبدیل شد و برای بیان دو روز بسیار سخت یا دو موقعیت ناخوشایند به کار رفت. در برخی منابع، شعری نیز در همین زمینه نقل شده که این ضربالمثل را در خود دارد.