عسس باشی

واژه «عسس باشی» در زبان فارسی به معنای رئیس یا فرمانده گروه عسس‌ها است که همان نگهبانان شب یا شبگردان شهر به شمار می‌رفتند. در گذشته، عسس‌ها مأمورانی بودند که در شب‌ها وظیفه حفظ امنیت شهر، جلوگیری از دزدی و برقراری نظم عمومی را بر عهده داشتند. بنابراین عسس باشی فردی بود که مدیریت و فرماندهی این نیروهای شبانه را بر عهده داشت و بر عملکرد آنان نظارت می‌کرد. این مقام در ساختارهای حکومتی قدیم، به ویژه در شهرهای بزرگ، اهمیت زیادی داشت زیرا امنیت شبانه به او سپرده می‌شد. عسس باشی مسئول هماهنگی گشت‌های شبانه و رسیدگی به گزارش‌های مربوط به حوادث شبانه بود. او همچنین اختیار داشت در صورت مشاهده جرم یا بی‌نظمی، افراد خاطی را دستگیر یا به حاکمان معرفی کند. در واقع، این عنوان نشان‌دهنده یک جایگاه انتظامی و امنیتی در نظام اداری گذشته بوده است. در متون تاریخی و لغوی مانند دهخدا، این واژه به عنوان «رئیس شبگردان» تعریف شده است. با گذشت زمان و تغییر نظام‌های انتظامی، این عنوان منسوخ شده و جای خود را به ساختارهای مدرن پلیسی داده است. بنابراین «عسس باشی» به معنای رئیس و فرمانده نگهبانان شب و مسئول تأمین امنیت شبانه در شهرهای قدیم است.