سیره عقلاء

[ویکی شیعه] سیره عقلا، به روشی گفته می شود که برخاسته از فطرت و عقل متعارف است و در میان مردم رواج یافته و مورد قبول آنان بوده است. وجود این سیره برخلاف سیره متشرعه، به مجرد اثبات جریان داشتن کار یا رفتاری نزد عقلای عالم اثبات می شود و در صورتی معتبر است که دلیل شرعی برخلافش نباشد.
سیره به معنای روش، طریقه، هیئت، حالت، عرف و عادت است. به عبارت دیگر، یعنی چیزی که برخاسته از فطرت و عقل سلیم بوده و در میان مردم رواج پیدا کرده و مورد قبول عموم مردم قرار گرفته است. سیره عقلا که از آن به بنای عقلا نیز تعبیر می شود نیز به معنای روش و سلوک عملی خردمندان بر انجام دادن یا ترک کاری بدون دخالت و تأثیر عوامل زمانی، مکانی، نژادی، دینی و گروهی است.
برخی از اندیشمندان علم اصول، فرق میان این سیره و متشرعه را در دو امر دانسته اند:

💡 و همه اينها معلل بغرض و مصالحى است، بطوريكه اگر در مورد امرى و يا نهيى ازاوامر و نواهى عقلا، خاصيتى كه مايه صلاح اجتماع باشد، رعايت نشده باشد، و اگر همشده باشد، بر مورد خودش منطبق نباشد، عقلاء اقدام بچنين امر و نهيى نمى كنند، كارديگرى كه عقلا دارند اين است كه سنخيت و سنجش را ميانعمل و جزاى آن رعايت مى كنند، اگر عمل خير باشد، بهر مقدار كه خير است آنمقدار پاداشميدهند، و اگر شر باشد، بمقدار شريت آن، كيفر مقرر ميدارند، كيفريكه از نظر كم و كيفمناسب با آن باشد.

💡 سياستى كه عالى ترين فرد اجتماع را تضعيف كند و او را با تمام خبرويّت و علم و دانشكه در تمام زمينه هاى زندگى، اعمّ از عالم غيب و شهود، و با دارا بودن تخصّص هائىكه در ذهن بشر نمى گُنجد به مدت بيست و پنجسال از مردم جدا كند در اين صورت چه هدفى رادنبال كرده است ؟ آيا در ميان عقلاء مى توان بر چنين شيطنت نام سياست گذاشت ؟ آيا درچنين سياستى بجز نابودى و اضمحلال ارزشهاى زندگى، و فراهم كردن غفلت وجهالتانسانها... نتيجه ديگرى باخود دارد؟