ساریه اللیل

( ساریةاللیل ) ساریةاللیل. [ ی َتُل ْ ل َ ] ( اِخ ) از زنان اشراف عرب که به خفت عقل معروف است. رجوع به البیان والتبیین چ قاهره 1351 ج 2 ص 178 و عقدالفرید چ محمد سعیدالعریان ج 7 ص 180 شود.

از زنان اشراف عرب که بخ خفت عقل معروف است

💡 دفع علل ساریه را لطف تو معجون شد چشم محبان ز غمت چون شطّ جیحون

💡 مقدسی نیز در احسن التقاسیم فی معرفة الاقالیم «جرجان، طبرستان، دیلمان و جیلان» را در اقلیم پنجم عالم معرفی کرده‌است. مقدسی همچنین طبرستان را دارای کوه‌های بسیار و باران فراوان، وصف کرده و آمل را مرکز طبرستان و چالوس، مامَطیر، تُرنجَه، ساریه، اسرم، تمیشه و… را از شهرهای طبرستان دانسته‌است.

💡 در پی خیزش داعی کبیر، عامل خلیفه عباسی یعنی «سلیمان» با لشکری آراسته به ساریه رسید. داعی کبیر به «محمد بن ابراهیم» و «محمد بن حمزه» خبر داد تا حشم آمل و مامطیر را بیاورند. در پی این رویداد، اسپهبد «قارن» بگریخت و داعی کبیر در عید (به احتمال فراوان عید قربان) به آمل آمد. وی پس از عید قربان به مامطیر رفت و ۱۳ روز در آنجا ماند. سپس از مامطیر به «چمنو» رفت.

💡 ور بخواهی کرامتی به شکوه قصهٔ ساریه بخوان بر کوه

💡 «مامطیر در شمار طبرستان است… هر که خواهد که بیرون آید از آمل، تا مامطیر یک مرحله و از مامطیر تا ساریه یک مرحله».