خیمه ٔ چهارستون

خیمه چهارستون. [ خ َ / خ ِ م َ / م ِی ِ چ َ / چ ِ س ُ ] ( ترکیب وصفی، اِ مرکب ) کنایه از عالم عناصر ستون. کنایه از عالم چهارعنصر:
نگاه کن که درین خیمه چهارستون
چو خسروان زچه معنی تو کامران شده ای.ناصرخسرو.

کنایه از عالم عناصر ستون کنایه از عالم چهار عنصر.

💡 بخش مرکزی مجموعه شامل یک تالار چهارستونی با یک سکو در گوشه شمال غربی است که احتمالاً برای قرار دادن یک مجسمه بوده‌است و همچنین دو راهرو در زوایای آن قرار داد لیکن این دو راهرو به‌درستی دارای حالت گردشی نیستند زیرا در انتها به دیوارهای خالی ختم می‌شوند.

💡 این سازه و نقشه خاص در معماری مساجد در خارج از محدوده امروزی ایران نیز رواج یافت که از آن جمله است: مساجد دیگ‌گران در هزاره در شمال شرقی بخارا و چهارستون در ترمذ و تلختن بابا در ترکمنستان، وضوخانه مسجد ابن‌طولون در مصر، قُبّةالبرودیین در مراکش، مسجد بزرگ وان در ترکیه، و مسجد تحفهْ والا در دهلی، که ویرانه‌های باقی‌مانده بخش مرکزی آن نشان‌دهنده ساختمان بنای آن براساس چهارطاق است.