خطیب کرمانشاهی

[ویکی فقه] خطیب کرمانشاهی، خطیب کرمانشاهی، محمد زکی بن ابراهیم، واعظ، ادیب، متکلم و فقیه امامی قرن دوازدهم می باشد.
از شرح حال و زندگی او اطلاع چندانی در دست نیست. گفته اند که پدر و مادرش از اهل سنّت بودند و او ــکه در هفت یا هشت سالگی به تشیع گراییده بودــ از نزد آنان گریخت و به حاکم همدان، اسماعیل خان، پناه برد.
شیخ الاسلامی
اسماعیل خان او را نزد خود نگاه داشت و به معلّم سپرد. خطیب پس از گذراندن تحصیلات عالی به منصب شیخ الاسلامی کرمانشاه رسید و امور شرعی آن سامان به او واگذار شد.
امام جمعه
او همچنین مدتی امام جمعه کرمانشاه و سپس امام جمعه اصفهان شد.
مشاور وقاضی نادر
...
[ویکی شیعه] محمد زکی بن ابراهیم، معروف به خطیب کرمانشاهی (درگذشت ۱۱۵۹ ق) واعظ و فقیه امامی قرن دوازدهم است. پدر و مادر او از اهل سنت بودند. او در ۸سالگی از آن ها گریخت و به اسماعیل خان حاکم همدان پناهنده شد. خطیب، تحت تربیت اسماعیل خان، پس از طی مراتب علمی، شیخ الاسلام و امام جمعه کرمانشاه و اصفهان شد و گفته اند که جمع بسیاری در اثر مواعظ او هدایت یافتند. در اواخر عمر به امر نادرشاه، قاضی لشکر بود و پس از مدتی بر اثر بدگویی برخی مقامات، به دستور شاه کشته شد.
تاریخ تولد خطیب کرمانشاهی در دست نیست؛ پدر و مادر خطیب کرمانشاهی از اهل سنّت بودند، او ـ که در هفت یا هشت سالگی به تشیع گراییده بود ـ از نزد آنان گریخت و به حاکم همدان، اسماعیل خان، پناه برد. اسماعیل خان او را نزد خود نگاه داشت و به معلّم سپرد.
خطیب پس از گذراندن تحصیلات عالی به منصب شیخ الاسلامی کرمانشاه رسید و امور شرعی آن سامان به او واگذار شد. او همچنین مدتی امام جمعه کرمانشاه و سپس امام جمعه اصفهان شد. نادرشاه پس از شنیدن وصف خطیب، او را به سمت قاضی لشکر منصوب کرد. در کتاب حدیث نادرشاهی از فردی به نام میرزا زکی که مشاور موثق نادرشاه بوده، نامبرده شده که ظاهراً همین خطیب کرمانشاهی است.

💡 در شیراز غیر از این روستاها، در محله «تلخداش» که اینها هم از همین کردها هستند و یک کوچه در شیراز به نام لکها وجود دارد. آنهایی که در تلخداش زندگی می‌کنند یارسان هستند. یک حسینیه یا مسجد کردها هم در شهر شیراز وجود دارد که مربوط به دورهٔ کریم خان زند است. کردهایی که از زمان کریم خان زند به این مناطق آمده‌اند اکثراً کرد کرمانشاهی هستند و به کردی کرمانشاهی صحبت می‌کنند.

💡 زبان کُردی، یکی از زبان‌های ایرانی است که به سه شاخه اصلی کرمانجی شمالی، کرمانجی مرکزی و کرمانجی جنوبی تقسیم می‌شود. کُردی کرمانشاهی یکی از گویش‌های اصلی است که در شاخهٔ کُردی جنوبی قرار می‌گیرد.

💡 مشهورترین شعر تمکین کرمانشاهی شعر زیر است که توسط منوچهر طاهرزاده و همچنین علی البرزی نیز به آواز خوانده شده است.

💡 در رابطه با اشعار پرتوی کرمانشاهی چندین کتاب و مجموعه مقاله با نگاشته شده و با مشخصات زیر به چاپ رسیده‌است:

💡 در فارسی کرمانشاهی برخی از مصدرها از کردی کرماشانی گرفته می‌شوند و برخی دیگر از فارسی معیار. در هر دو مورد گاهی تغییراتی در اصل مصدر داده می‌شود. جدول زیر نمونه‌هایی از هر دو گونه مصدر را نشان می‌دهد.