اصحاب اعراف گروهی از انسانهای بزرگ و با شخصیت در قرآن معرفی شدهاند که بر همه آفریدگان اشراف دارند و هم اوّلین و هم آخرین را میشناسند. آنها اهل خیر و ایمان و نیز اهل شر و طغیان را میشناسند و در دنیا و آخرت نسبت به رفتار انسانها آگاهی دارند. این افراد بهشتیان را مورد تحیت و درود قرار میدهند و در قیامت که بسیاری در وحشت و اضطراب هستند، دیگران را تسلی میدهند. اصحاب اعراف به اذن خداوند دارای نفوذ و قدرتی محدود هستند و میتوانند برای ورود به بهشت فرمان دهند و دوزخیان را سرزنش کنند. در قرآن به آنان گاهی با تعبیر «رجال» اشاره شده است که نشاندهنده کمال انسانی و شخصیت والا و برجسته آنهاست. با این حال، برخی اشکال کردهاند که چگونه کسانی که برترند، هنوز وارد بهشت نشده و در آرزوی آن به سر میبرند و هنگام دیدن اهل جهنم تضرّع میکنند. پاسخ این است که اصحاب اعراف در مرحلهای از کمال قرار دارند که علاوه بر شناخت و اشراف، نیازمند رضایت و مشیت خداوند برای ورود کامل به بهشت هستند. به طور خلاصه، «اصحاب اعراف» انسانهای با شخصیت و آگاه به کردار دیگران هستند که در قیامت میان بهشتیان و دوزخیان نقش میانجی، هدایتگر و تسلیدهنده دارند.
خصوصیات اصحاب اعراف
دانشنامه اسلامی
[ویکی فقه] درباره هویّت اصحاب اعراف ۱۲ قول وجود دارد که اساس همه آن ها به سه قول باز می گردد، که به آنها میپردازیم.
۱. انسانهای بزرگ و باشخصیت که بر همه آفریدگان اشراف دارند و اوّلین و آخرین را می شناسند: «... یَعرِفونَ کُلاًّ بِسیمَهُم...»، چنان که در دنیا، اهل خیر و ایمان و اهل شر و طغیان را می شناختند. آنان بر بهشتیان درود می فرستند: «... و نَادَوا اَصحبَ الجَنَّةِ اَن سَلمٌ عَلَیکُم...» و در قیامت که بسیاری در وحشت و اضطراب به سر می برند، تسلّی دهنده دیگران هستند: «... لا خَوفٌ عَلَیکُم و لاَ اَنتُم تَحزَنون» و روزی که فرمان و قدرت خدا نافذ است اصحاب اعراف هم به اذن خداوند دارای نفوذ و قدرت هستند، ازاین رو برای ورود به بهشت فرمان می دهند: «... ادخُلوا الجَنَّةَ...». آنان دوزخیان را سرزنش می کنند: «ونادَی اَصحبُ الاَعرافِ رِجالاً یَعرِفونَهُم بِسیمهُم قالوا ما اَغنی عَنکُم جَمعُکُم وما کُنتُم تَستَکبِرون»
← بندگان ویژه الهی
تعبیر به « رجال » نیز نشان دهنده آن است که اصحاب اعراف در مراحل کمال انسانیّت به سر می برند، زیرا در آیات قرآن، تعبیر «رجال» غالباً درباره افراد با شخصیت آمده است.
اشکال
اشکال شده است که این نظر، با جمله «... لَم یَدخُلوها وهُم یَطمَعون» و «و اِذا صُرِفَت اَبصرُهُم تِلقاءَ اَصحبِ النّارِ قالوا رَبَّنا لا تَجعَلنا مَعَ القَومِ الظّلِمین» سازگاری ندارد، زیرا چگونه کسانی که از همه آفریدگان برترند، وارد بهشت نشده در آرزوی آن به سر می برند و زمانی که اهل جهنم را می بینند، با تضرّع و دعا از خداوند می خواهند که آنان را در زمره ستمکاران قرار ندهد.
← پاسخ
...