تعارض تناقضی

[ویکی فقه] تعارض تناقضی، تنافی میان مدلول دو دلیل، به صورت عدم امکان کذب هر دو را می گویند.
تعارض تناقضی، مقابل تعارض تضادی و به معنای تنافی ذاتی به صورت ایجاب و سلب، و به بیان دیگر، به معنای تنافی میان مدلول دو دلیل است، به گونه ای که کذب یکی از آن دو در خارج، مساوق با صدق دیگری باشد هر چند تنافی میان آن دو از نوع تناقض اصطلاحی نباشد مانند: تعارض میان دو دلیل که یکی از آن دو بر وجوب چیزی و دیگری بر نفی وجوب آن دلالت کند؛ «اکرام العلماء واجب» و «اکرام العلماء لیس بواجب».
نکته
اصل اولی در تعارض تناقضی، تساقط است.

💡 راسل، به‌وسیلهٔ ارایهٔ مجموعهٔ همه مجموعه‌هایی که عضو خود نیستند، این فرض را که مجموعه‌ها می‌توانند به صورت آزاد و بدون هیچ قید و بند و معیاری تعریف شوند، باطل اعلام کرد. این مجموعه توسط برتراند راسل معرفی شد و تناقضی که از آن حاصل می‌شود پارادوکس راسل است.

💡 اما حالت دیگر این است که گفته شود منظور سقراط این بوده که انسان هرگز نمی‌تواند چیزی راجع به جهان خود را به یقین بداند، اما از احوال درونی خود به یقین می‌تواند معرفت یابد؛ پس می‌تواند بگوید که راجع به جهان به یقین چیزی نمی‌داند و تناقضی پیش نمی‌آید.

💡 در سال ۱۹۵۳ به درخواست جوزف پ. کندی، مک‌کارتی، رابرت کندی را در سن ۲۷ سالگی در رده‌ای بالا استخدام کرد. در ۱۹۵۴ وقتی سنا تصمیم به محکومیت مک‌کارتی داشت، سناتور کندی به تناقضی برخورد. او در این زمان گفت: «چگونه می‌توانم رأی به اخراج جو مک‌کارتی بدهم، آن هم برای کارهایی که او در زمانی انجام داده که برادر خودم جز خدمه‌اش بوده‌است؟»