جملات نمونه از منابع مختلف جمع آوری شده است، اگر صحیح نیست یا توهین آمیز است، لطفا گزارش دهید.
💡 جلد دوم با نام «دورههای ماد و هخامنشی» شامل ۲۱ فصل است: فصل نخست تا دهم دربارهٔ تمدن ایلام و انشان، بنیانگذاری شاهنشاهی هخامنشی، تشکیلات اداری آن و جنگهای هخامنشیان با یونان و فروپاشی پادشاهی آنان بر اثر حمله اسکندر مقدونی به ایران؛ فصل یازدهم و دوازدهم دربارهٔ اسناد سنگنبشتههای تخت جمشید، سکهها، اوزان و مقادیر در زمان هخامنشیان؛ فصل سیزدهم دربارهٔ جهانبینی ایران خاوری، بنا به روایت اوستا؛ فصل چهاردهم دربارهٔ دین و آیین ایرانیان در زمان هخامنشیان؛ فصل پانزدهم شامل بررسی زبان آرامی در زمان هخامنشیان؛ فصل شانزدهم دربارهٔ گاهشماری در ایران قدیم؛ و فصل هفدهم تا بیست ویکم دربارهٔ معماری هخامنشیان، کنده کاریهای بیستون و کشفیات تپه نوش جان و پاسارگاد و ابزارهای فلزی. این مجلد، با ویرایش ایلیا گرشویچ و با همکاری برخی از پژوهشگران نامدار از جمله ایگور دیاکونوف، تادئوش سولیمیرسکی، مکس مالوان، آدریان دیوید هیو بیوار، گرینفیلد و هرلد والتر بیلی، و محمود صناعی در هیئت ویراستاری، در سال ۱۹۸۵ به چاپ رسیدهاست.
💡 هزارستان پیش از اسلام منطقه بودایی بوده که امپراطوریهای متفاوت نظیر یونانیان، ایرانیان، هندیان، کوشانیها - یفتلیها، غوریان، غزنویان، ایلخانان، تیموریان و گورکانیان در این منطقه حکمرانی کردهاند ویرانههای پایتخت باستانی پادشاهی بابر هنوز هم در یکاولنگ، ولایت بامیان موجود است. باستانشناسان مدارکی از امپراتوری یونانِ باختر و بوداییان در این منطقه کشف کردهاند. مایکل ویتزل (Michael Witzel) باستانشناس آلمانی معتقد است که هزارستان همان ایرانویج در اوستا است.براساس یافتههای اخیر وی بیوار مناطق جاغوری و ارزگان که از مناطق جنوب هزارستان میباشند بخشی از پادشاهی زابلستان و بعد از آن قلب امپراتوری کوشانیان بودهاند.