بشیر نشاندن

اصطلاح بشیر نشاندن در زبان فارسی یک ترکیب قدیمی و محلی است که در فرهنگ‌های لغت معتبر مانند آنندراج آمده است. این عبارت از دو واژه‌ی «به شیر» و «نشاندن» ساخته شده و به معنای «در شیر نشاندن» است. منظور از آن، نشاندن فردی است که دچار گزیدگی یا مسمومیت شده در ظرفی از شیر، تا شیر بتواند زهر را از بدن او بیرون بکشد یا بی‌اثر کند.

در گذشته، در برخی نواحی ایران و دیگر سرزمین‌های شرقی، رسم بوده است که اگر کسی را مار یا جانور زهرآگین می‌گزید، او را در شیر می‌نشاندند. مردم باور داشتند که شیر خاصیت جذب زهر و خنثی‌کردن سمیت را دارد. این روش بخشی از طب سنتی و درمان‌های محلی بود و گاهی برای افرادی که سم خورده بودند نیز به کار می‌رفت.

علاوه بر معنی واقعی، بشیر نشاندن در شعر و ادبیات فارسی نیز جنبه‌ای استعاری یافته است. شاعران از این اصطلاح برای بیان درد و رنج عاشقانه استفاده کرده‌اند؛ به این معنا که معشوق چنان زهر عتاب یا قهر به عاشق می‌دهد که گویی او را «بشیر نشانده‌اند» تا از آن رنج جان سالم به در برد. بنابراین، این ترکیب هم در فرهنگ عامیانه معنا دارد و هم در زبان ادبی جلوه‌ای شاعرانه پیدا کرده است.