بخشی از تفسیری کهن به پارسی
«بخشی از تفسیری کهن به پارسی» اشاره به یک اثر تفسیر قرآن با قدمت بسیار بالا به زبان فارسی دارد که از متون ارزشمند و کهن ادبیات فارسی محسوب میشود. مؤلف و تاریخ دقیق تألیف این اثر به دلیل افتادگی در آغاز و پایان نسخههای خطی آن، ناشناس مانده است. اما با توجه به شیوه نگارش و ویژگیهای زبانی آن که مشابه آثار منثور قرنهای سوم و چهارم هجری قمری است، احتمالاً در حوزه خراسان و به طور مشخص در منطقه هرات نوشته شده است. این تفسیر شامل ترجمه و شرح سورههای اعراف، انفال، توبه، یونس، یوسف، رعد، ابراهیم، حجر و بخشی از سوره نحل (تا آیه ۶۹) میباشد. تصحیح و تحقیق این متن توسط مرتضی آیتاللهزاده شیرازی انجام شده و در مقدمه آن، ویژگیهای سبکی، گویشی و روش تفسیری کتاب به تفصیل بررسی شده است. اهمیت این اثر در ارائه نمونهای استوار، محکم و در عین حال زیبا از نثر کهن فارسی و نیز بینشی از شیوههای تفسیر قرآن در سدههای نخستین اسلامی است.
دانشنامه اسلامی
[ویکی نور] بخشی از تفسیری کهن به پارسی تفسیری است ادبی که از منابع ارزنده زبان فارسی به شمار می رود. از آنجا که آغاز و انجام کتاب افتادگی دارد، مؤلف و تاریخ قطعی تألیف آن، نامعلوم است؛ اما با توجه به شیوه کلی نگارش و همسانی آن با آثار منثور قرن های اولیه، به ویژه گونه های زبانی منطقه خراسان، می توان حدس زد که این تفسیر، در حوزه هرات تألیف یافته و تاریخ تألیف آن، حدود قرن چهارم و اواخر قرن سوم هجری قمری بوده است...
تحقیق و تصحیح این اثر را مرتضی آیت الله زاده شیرازی به عهده داشته است.
کتاب با مقدمه مصحح آغاز و مطالب دربردارنده ترجمه و تفسیر سوره های اعراف، انفال، توبه، یونس، یوسف، رعد، ابراهیم، حجر و سوره نحل (تا آیه 69) می باشد.
در مقدمه، ضمن توصیف و معرفی نسخه های کتاب، ویژگی کلی کتاب از نظر سبک و روش، نکات گویشی و دستوری و روش تفسیری، بیان شده است. در آخر نیز تاریخ تألیف کتاب بررسی شده است...
در سیاق کلی نگارش این اثر، همسانی بسیار نزدیک با آثار منثور قرن سوم و چهارم هجری دیده می شود. مقایسه ای اجمالی با متون کهن ترجمه های تفسیری قرآن کریم که اینک در دسترس است، ما را به استواری و استحکام الفاظ و عبارات و در عین حال زیبایی و رسایی مطالب این اثر، واقف می کند...