ایات صفت استهزا

[ویکی فقه] آیات صفت استهزا. آیات صفت استهزا به آیات متضمن انتساب فعل استهزاء به خداوند اطلاق می شود.
"استهزا" از ماده "هزء" یا "هزو" به معنای تمسخر و تحقیر است. واژه "هزو" و مشتقات آن ۳۴ بار در قرآن به کار رفته است. در بیشتر آیات، استهزا، فعل انسان هایی است که آیات خداوند یا پیامبران الهی را استهزا و مسخره می کردند. تنها در آیه ۱۵ سوره بقره استهزا به خداوند نسبت داده شده که منافقان را استهزا کرده است: (الله یستهزیء بهم ویمدهم فی طغیانهم یعمهون)
بقره/سوره۲، آیه۱۵.
قرآن کریم، علاوه بر استهزاء، افعال دیگری مثل مکر و خدعه و کید و… را نیز به خداوند نسبت داده است. مفسران اتفاق نظر دارند که معنای ظاهری این واژه ها مورد نظر نیست زیرا انتساب افعال مذکور بنابر معنای ظاهر آن ها شایسته خدای حکیم و حتی انسان های درستکار هم نیست. از این رو گفته شده هر صفتی که اطلاق آن بر خداوند به نحو حقیقی روا نباشد، به لوازم آن صفت تفسیر می شود. فخر رازی همه اعراض نفسانی مثل رحمت، فرح، سرور، غضب، حیا، مکر و استهزا را دارای اوائل و غایاتی می داند، مثلا درمورد صفت حیا، ابتدای آن انکساری است که در نفس حاصل می شود و غایت و غرض آن ترک فعل است. در مورد خداوند آنچه صادق است همان غایات و اغراض مترتب بر این اوصاف است. بر این اساس مفسران در تاویل یا تفسیر هر یک از این اوصاف به حسب مورد و مصداق، اموری را ذکر کرده اند.
مراد از استهزای الهی
بر این اساس، استهزای الهی عبارت است از تحقیر شان و مقام، سلب تایید و توفیق، قطع رحمت و فضل و لطف، امهال و وانهادن اشخاص به خویش و غوطه ور کردن در گمراهی، طغیان و تباهی؛ و این خود نهایت تحقیر است. خداوند درباره منافقان و انسان های دوچهره چنین می کند.
قرشی بنابی، علی اکبر، قاموس قرآن، ج۷، ص۱۵۴.
...

💡 2 كافران بر انكار معاد دليل ندارند و آنچه مى گويند يا از روى استهزا، يا تعجّب و يا استبعاد است. (ءانّا )

💡 اين آيات از دوستى كفار و اهل كتابى كه خدا و آيات خدا را استهزا مى كنند نهى مى كند وزشتيها و صفات پليد آنان و عهد شكنيشان را نسبت به خدا و مردم بر مى شمرد و در ضمنمردم مسلمان را به رعايت عهد و پيمان تحريك نموده و نقض عهد و پيمان شكنى را مذمت مىكند و با اينكه ممكن است شان نزول آنها مختلف باشد ليكن همه داراى يك سياقند.

💡 و نيز گوييم غالبا كسانى كه آيات مقترحه مطالبه مى نمايند، قصد آنها ايمان آوردننيست بلكه يا براى رسيدن به مقاصد مادى و يا براى استهزا و مسخره است و البته درچنين صورتى اتيان به خوارق عادات، مطابقميل چنين اشخاصى، عبث و لغو و عقلا قبيح است.

💡 تذكّر: حضرت موسى عليه السلام نفرمود: من جاهل نيستم، بلكه فرمود: من از جاهلان نيستم و اين سخن اشاره اى است به اين كه گروهى به جهالت مبتلا يند و در جامعه كنونى به سر مى برند و شايد بنى اسرائيل از آنها باشند، ولى من از آن گروه نيستم، گذشته از آن كه من اصلاً در مسائل استهزا نيستم، چه رسد به معارف دينى و احكام.