کتاب «الارشاد فی معرفة حجج الله علی العباد»، مشهور به «الارشاد»، از آثار برجسته شیخ مفید، ابو عبدالله محمد بن محمد بن نعمان عکبری بغدادی، از نامآورترین عالمان و فقیهان شیعه در قرن چهارم هجری است. این اثر به زبان عربی نگاشته شده و به بررسی تاریخ زندگانی ائمه علیهمالسلام، فضایل، مناقب و سیره عملی ایشان و نیز یاران برجسته آنان میپردازد. جایگاه علمی شیخ مفید و دقت او در نقل روایات و تحلیلهای کلامی، موجب شده است که این کتاب از همان زمان تألیف، مورد توجه گسترده عالمان و پژوهشگران قرار گیرد.
شیخ مفید این کتاب را در سال ۴۱۱ هجری قمری، یعنی در اواخر عمر و در اوج بلوغ علمی خود، به نگارش درآورد؛ امری که بر ارزش و اعتبار آن افزوده است. گفته شده است که نگارش «الارشاد» به درخواست یکی از شاگردان یا یاران وی صورت گرفته و همین امر سبب شده تا مطالب آن با نظم، انسجام و هدفمندی ویژهای ارائه شود. این کتاب در شمار معتبرترین منابع روایی و تاریخی شیعه درباره زندگانی ائمه علیهمالسلام قرار دارد و بسیاری از آثار مهم بعدی در این حوزه، به آن استناد کردهاند. همچنین «الارشاد» یکی از منابع مورد استفاده در تدوین کتاب «بحارالانوار» به شمار میرود.
ساختار کتاب «الارشاد» بهگونهای است که در دو بخش اصلی تنظیم شده و بخش عمده آن به شرح احوال، فضایل و نقش تاریخی امامان شیعه اختصاص دارد. در این میان، توجه ویژهای به زندگانی امیرالمؤمنین امام علی علیهالسلام و نیز واقعه کربلا و شرح قیام امام حسین علیهالسلام شده است. شیخ مفید در این اثر، علاوه بر نقل روایات، به تحلیل تاریخی و کلامی نیز پرداخته و کوشیده است تصویری جامع و مستند از جایگاه اهل بیت علیهمالسلام در تاریخ اسلام ارائه دهد؛ ازاینرو، «الارشاد» نهتنها یک منبع تاریخی، بلکه اثری مهم در حوزه کلام شیعی نیز محسوب میشود.