الاجتهاد و التقلید محقق حلی

[ویکی فقه] الاجتهاد و التقلید محقق حلی (کتاب). مولف: محقق حلی، شیخ نجم الدین، ابو القاسم، جعفر بن حسن بن یحیی بن سعید هذلی (۶۰۲- ۶۷۶ هجری قمری)، از چهره های درخشان علمای شیعه در قرن هفتم هجری.
مؤلف در این کتاب به شرح و بررسی قواعد اصول فقه می پردازد.این کتاب یک دورۀ کامل از مهمترین مباحث اصولی مطرح در عصر مؤلف است. وی در این کتاب به مباحث مبادی تصوری، خطاب و اقسام آن، حقیقت و مجاز، احکام حروف، اوامر و نواهی، عموم و خصوص، مباحث الفاظ، استثناء، مجمل و مبین، اجماع، خبر واحد، تعادل و تراجیح، نسخ، اجتهاد و تقلید، استصحاب و دیگر مباحث مهم علم اصول پرداخته است.
ارزش و اعتبار
کتاب «معارج الاصول» یکی از ارزشمندترین منابع اصولی شیعه در قرن هفتم است.این کتاب با توجه به مقام علمی و شامخ محقق حلی، از همان زمان نگارش، بسیار مورد توجه علما و فقهای شیعه قرار گرفت و تا کنون شرح ها و تعلیقه های فراوانی بر آن نگاشته شده است. کتاب معارج الاصول اثری گرانبها برای دست یابی به دیدگاه های اصولی محقق حلی و پیشرفت علم اصول در قرن هفتم هجری است.
انگیزۀ نگارش
محقق حلی در مقدمۀ کتاب، انگیزۀ خود را از نگارش کتاب این گونه بیان می فرماید:«فانه تکرر من جماعة من الاصحاب- ایدهم الله بعصمته و شملهم بعام رحمته- التماس مختصر فی الاصول، مشتمل علی المهم من مطالبه، غیر بالغ فی الاطالة الی حد یصعب علی طالبه، فاجبتهم الی ذلک مقتصرا علی ما لا بد من الاعتناء به، غیر متطاول الی اطالة مسائله.»یعنی: بسیاری از علما- ایدهم الله- بارها از اینجانب درخواست نموده بودند تا رساله ای مختصر در علم اصول به نگارش درآورم که شامل مباحث مهم علم اصول باشد و زیاد هم طولانی نباشد که درک آن برای علاقه مندان به فراگیری علم اصول مشکل باشد. من نیز درخواست آنان را اجابت نمودم و این کتاب را که شامل مباحث لازم و ضروری علم اصول است، به رشتۀ تحریر درآوردم بدون آنکه آن را زیاد طولانی سازم.
شیوۀ نگارش
...

💡 ((نمنع من تمسّك الشيوخ بالرواية (روايت ابى خديجه ) على اشتراط الا جتهاد فىالقاضى و انما تمسكوا بها لا ثبات اءصل الا ذن من الامام لشيعتهم فى زمان الغيبة و امّااشتراط الاجتهاد فانما جاؤا به من مقبولة عمربن حنظلة كما يظهر من المراجعة الى كتبهمنعم ربّما يتمسّك بها بعضُ المتاءخّرين لا ثبات إ شتراط الاجتهاد ايضاً))، (كتابالقضاء/ص 8).

💡 (( و كان والده العلامه يعظمه و يثنى عليه و يعتنى بشانه كثيرا حتى انه ذكره فىصدر جملة من تصنيفاته الشريفه و قال فى حقه جعلنى الله فداه و منكل سوء و قاه الى غير ذلك قيل انه فاز بدرجة الاجتهاد فى السنة العاشرة من عمرهالشريف ))

💡 لا تجمع ((النبوة العامة )) التى هى الانباء عن الحقائق و المعارف بمرتبها الكاملةالمنطبقة على الولى الخاص مع التشريع الموروث، - الذى هو الاجتهاد - فى شخص واحد.فان الولى الخاص ياءخذ الاحكام عن معدن اخذ النبى منه وينكشف الاحكام عنده بواسطةالتبعية والنبى ينكشف لديه ((بالاصالة )) (17)

💡 فى خبر طويل ذكرفيه الائمة و علامة الائمة فقال: ودينهم الورع و العفة و الصدق والصلاح و الاجتهاد واداء الامانة الى البر و الفاجر وطول السجود و قيام الليل و اجتناب المحارم، و انتظار الفرج بالصبر و حسن الصحبة وحسن الجوار

💡 129- صحيح مسلم، كتاب اعتكاف، باب الاجتهاد فى العشر الاواخر من شهر رمضان،ح 1175.