استعاره تصریحیه

[ویکی فقه] استعاره تصریحیه، استعاره با ذکر « مشبه به » فقط را می گویند.
استعاره به اعتبار ذکر مشبه و مشبه به بر دو قسم است: ۱. استعاره بالکنایه؛ ۲. استعاره تصریحیه.
تعریف استعاره تصریحیه
«استعاره تصریحیه» آن است که به لفظ «مشبه به» تصریح بشود؛ اما «مشبه» ذکر نشود.
مثال
آیه: (الله ولی الذین آمنوا یخرجهم من الظلمات الی النور والذین کفروا اولیآؤهم الطاغوت یخرجونهم من النور الی الظلمات…). در این آیه، واژه هایی مانند «ظلمات» به جای کفر، و « نور » به جای ایمان، استعاره آورده شده، که وجه جامع بین ظلمات و کفر، ضلالت؛ و وجه جامع بین نور و ایمان، هدایت است، بنابراین، در این جا به «مشبه به» (ظلمات و نور) تصریح شده، اما از «مشبه» (کفر و ایمان) نام برده نشده است.

💡 و مـراد از ضـلالت اعـمـال كـفـار، بـاطـل شـدن و فـسـاد آن اسـتقـبـل از ايـنـكـه بـه نـتـيـجـه بـرسـد، و خداى تعالى اين معنا را به عنوان استعاره كنايىضلالت خوانده است.

💡 جمله (فوقع الحق ) در اين آيه استعاره به كنايه است، زيرا حق را به چيزى تشبيهكرده كه قبلا پا در هوا و معلق بود،و معلوم نبود بالاخره در زمين قرار مى گيرد يا نه ؟لذا فرموده: حق واقع شد، و باطل شد آن سحرى كه كرده بودند.

💡 بدین‌ترتیب، تردیدی نیست که بهره‌گیری از استعاره‌های چندگانه برای نمایش درون‌مایه‌ای واحد، جنبه‌ای واقعی از هنر شعری حافظ است.