ارتجاع کافران

💡 تزار جدید الکساندر سوم (۱۸۹۱–۱۸۸۱) بر خلاف پدرش، سراسر حکومت وی نوعی ارتجاع پایدار نسبت به اصل نیکلای اول تحت عنوان خودگردانی، درستی، و احترام به مردم بود. الکساندر سوم به عنوان یک طرفدار متعهد اسلاوها، معتقد بود که روسیه تنها در صورتی می‌تواند خود را از آشوب نجات دهد که جلوی اثرات مخرب اروپای غربی را بگیرد. در دوره زمامداری او، روسیه پیمان اتحاد با جمهوری فرانسه را منعقد ساخت تا قدرت فزاینده آلمان را مهار نماید، فتوحات خود را در آسیای میانه تکمیل نموده و امتیازات مهم ارضی و بازرگانی خود را از چین بگیرد.

💡 دليل آن روشن است، در قانون تكامل و روند آن، ارتجاع و بازگشت ممكن نيست، همانگونهكه محال است از نظر اين قانون نوزادى به شكم مادر باز گردد، خواه دوران تكاملى خودرا در رحم مادر به پايان رسانده باشد و يا ناقص سقط گردد، بازگشت امكان پذيرنيست، مرگ نيز همچون تولد ثانوى است، وانتقال از چنين عالم دنيا به عالم ديگر، در آنجا نيز چنين بازگشتىمحال است.