دانشنامه اسلامی
[ویکی فقه] احزاب دوران اصحاب کهف (قرآن). بنا به تفسیر برخی مفسرین قوم اصحاب کهف، متشکل از دو حزب مؤمن و کافر بودند. که به اختلاف پرداختندمطالب این مقاله بر اساس این دیدگاه خواهد بود.
ام حسبت ان اصحـب الکهف... • ثم بعثنـهم لنعلم ای الحزبین احصی لما لبثوا امدا. آیا گمان کردی اصحاب کهف و رقیم از آیات عجیب ما بودند؟! • ما (پرده خواب را) در غار بر گوششان زدیم، و سالها در خواب فرو رفتند.مرحوم طبرسی در مجمع البیان چنین نوشته است:" مقصود این است که: میخواستیم ببینیم که کدامیک از آن دو گروه مؤمن و کافر، از قوم اصحاب کهف، حساب مدت خواب آنها را بهتر نگه داشته است. گویا اختلاف بود که آنها چقدر در غار مانده اند؟ خداوند آنها را بیدار ساخت تا این مطلب روشن شود.برخی گویند: مقصود از دو حزب، خود اصحاب کهف هستند که وقتی بیدار شدند، در باره مدت خواب خود، اختلاف کردند. چنان که می فرماید: «و کذلک بعثناهم لیتسائلوا بینهم» ( آنها را بیدار کردیم که از خود سؤال کنند). " دیدگاه علامه طباطبایی: و اما این احتمال که بعضی (طبرسی) داده اند که منظور از" دو حزب"" دو طائفه از مردم بوده اند که در باره خواب اصحاب کهف اختلاف کرده اند، کفار به خطا نظر می دادند، و مؤمنین به صواب، خدا خود اصحاب کهف را بیدار کرد تا حق مطلب را بگویند، و معلوم شود که کدام طائفه خطا کرده اند" معنای بعیدی است.
مورد اختلاف
احزاب عصر اصحاب کهف، در مدت خواب اصحاب کهف در غار اختلاف کردند. ام حسبت ان اصحـب الکهف... • فضربنا علی ءاذانهم فی الکهف سنین عددا• ثم بعثنـهم لنعلم ای الحزبین احصی لما لبثوا امدا. آیا گمان کردی اصحاب کهف و رقیم از آیات عجیب ما بودند؟! • ما (پرده خواب را) در غار بر گوششان زدیم، و سالها در خواب فرو رفتند. • سپس آنان را برانگیختیم تا بدانیم (و این امر آشکار گردد که) کدام یک از آن دو گروه، مدت خواب خود را بهتر حساب کرده اندتعبیر به" ای الحزبین" اشاره به چیزی است که در تفسیر آیات آینده خواهد آمد که آنها پس از بیدار شدن در باره مقدار خواب خود اختلاف کردند، بعضی آن را یک روز، و بعضی یک نیمه روز میدانستند، در حالی که سالیان دراز خوابیده بودند.
فلسفه بیدارکردن اصحاب کهف
روشن شدن مدت خواب اصحاب کهف برای احزاب دوران آنان، فلسفه برانگیختن آنان از خواب طولانی: ام حسبت ان اصحـب الکهف... • فضربنا علی ءاذانهم فی الکهف سنین عددا• ثم بعثنـهم لنعلم ای الحزبین احصی لما لبثوا امدا. آیا گمان کردی اصحاب کهف و رقیم از آیات عجیب ما بودند؟! • ما (پرده خواب را) در غار بر گوششان زدیم، و سالها در خواب فرو رفتند. • سپس آنان را برانگیختیم تا بدانیم (و این امر آشکار گردد که) کدام یک از آن دو گروه، مدت خواب خود را بهتر حساب کرده انددر آیات آینده می خوانیم که خواب اصحاب کهف آن قدر طولانی شد که به ۳۰۹ سال بالغ گردید، و به این ترتیب خوابی بود شبیه به مرگ، و بیداریش همانند رستاخیز، لذا در آیات مورد بحث قرآن می گوید: و اینگونه آنها را برانگیختیم" (و کذلک بعثناهم).یعنی همانگونه که قادر بودیم آنها را در چنین خواب طولانی فرو بریم قادر بودیم آنها را به بیداری بازگردانیم.ما آنها را از خواب برانگیختیم: " تا از یکدیگر سؤال کنند، یکی از آنها پرسید فکر می کنید چه مدت خوابیده اید"؟ (لیتسائلوا بینهم قال قائل منهم کم لبثتم)." آنها گفتند: یک روز یا بخشی از یک روز" (قالوا لبثنا یوما او بعض یوم).ولی سرانجام چون نتوانستند دقیقا بدانند مدت خوابشان چقدر بوده:" گفتند پروردگار شما از مدت خوابتان آگاهتر است" و جمله" لنعلم ای الحزبین احصی... " تعلیل برای بعث است، و لام آن لام غایت و مراد از" دو حزب" دو طائفه از اصحاب کهف است که با هم اختلاف کردند یکی پرسید" کم لبثتم" دیگری پاسخ داد: " لبثنا یوما او بعض یوم" گفتند پروردگارتان بهتر می داند که چقدر خوابیدید.