لشکرکشی کوروش یا بازگشت ده هزار نفر

[ویکی نور] "لشکرکشی کورش یا بازگشت ده هزار نفر" اثر گزنفون سردار و مورخ یونانی سده چهارم قبل از میلاد، در باره لشکرکشی کورش کوچک در سال 401 پیش از میلاد علیه برادرش اردشیر دوم، به امید دست یابی به تاج و تخت ایران است که در حدود صد و ده سال پیش به فارسی درآمده.
ترجمه عنوان اصلی کتاب "از محلی بلند به مقصدی در دشت رفتن " است که اصطلاحی شده در باره لشکرکشی کورش از قلب آسیای صغیر(ساردیس- نزدیک ازمیر فعلی در ترکیه) تا جلگه دجله و فرات. در قرن نوزدهم یکی از مترجمان بنام انگلیسی عنوان "بازگشت ده هزار نفر" را بر این کتاب نهاده و چنین استناد کرده بود که چون مرحله بعدی این ماجرا از پیش درآمد آن مهم تر است، عنوان جدید بر نام سابق رجحان دارد.
تاریخ تحریر کتاب مورد اتفاق نظر نویسندگان نیست، بدون تردید مطالب آن مبتنی است بر یادداشت هایی که گزنفون ضمن بازگشت ده هزار نفر تهیه کرده بود و تألیف نهایی آن مربوط به زمانی است که خاطرات آن هنوز در ذهن نویسنده و هم وطنانش تازه بوده است.
پیش گفتار مترجم فارسی (وحید مازندرانی) و مقدمه مترجم از یونانی به انگلیسی (لوب) آغازگر کتاب می باشند.
کتاب فاقد ابواب بوده و حوادث را به صورت داستان، از شرح حال کورش آغاز کرده و تا بازگشت سربازان یونانی به کشورشان ادامه داده است.

💡 سومین لشکرکشی کوروش به سوی شمال، به طرف کوه‌های قفقاز بود، تا به تنگه میان دو کوه رسید، و برای جلوگیری از هجوم اقوام وحشی با درخواست مردمی که در آنجا بودند در برابر تنگه سد محکمی بنا کرد.

💡 برخی زمان‌بندی‌های و سال‌هایی که هرودوت ارائه نموده نادرست است. از جمله آن‌ها می‌توان به تاریخ لشکرکشی کوروش به لیدی یا تاریخی که در باب شورش بابل در زمان داریوش ارائه می‌کند، گزارشی که دربارهٔ لشکرکشی داریوش علیه سکاهای اروپا ارائه داده‌است گفت.

💡 موسی خورنی چندین بار در تاریخ خود، از کوروش نام می‌برد. او می‌نویسد: «او (تیگران) کوروش را یاری کرد تا سیطره مادها را براندازد». خورنی در کتاب دوم، لشکرکشی کوروش علیه لیدیه را آورده است.