فوائد الصفویه تاریخ سلاطین و امرای صفوی پس از سقوط دولت صفویه

[ویکی نور] "فوائد الصفویه" اثر ابوالحسن بن ابراهیم قزوینی است که به زبان فارسی متعلق به قرن 12هجری می باشد. نکته جالبی که این نوشته را ممتاز می کند، پرداختن به تاریخ و رویدادهای خاندان صفوی، پس از سقوط سلسله صفوی در سال 1135ق/ 1722م توسط افاغنه است.
کتاب حاضر، شامل یک مقدمه و دو بخش است، این دو بخش تحت عنوان مقدمه اولی و دومی معرفی شده است. در بخش اول از احوال سلاطین صفویه سخن به میان آمده است و در بخش دوم که شامل سه مقاله است، مقاله اول در ذکر طبقه افاغنه غلزه، مقاله دوم، در ذکر افشاریه، و مقاله سوم در ذکر طبقه افاغنه ابدالیه درانیه می باشد.
خاندان صفوی هم زمان با حکومت های بعدی در ایران؛ یعنی افاغنه، افشار، زند و قاجار، برخی به طور رسمی بر بخشی از ایران، و بعضی به طور صوری حکومت کردند:
شاه طهماسب دوم (در دوره افاغنه)، شاه عباس سوم (در عصر افشار)، شاه اسماعیل سوم (در عصر زند) و سرانجام ابوالفتح سلطان محمد میرزا با عنوان سلطان محمد ثانی (در اوایل قاجار) و تنی چند؛ مانند میرزا سید محمد (سلیمان میرزا) با لقب سلیمان دوم در مشهد، و سید احمد در کرمان مدتی به حکومت نشستند.
ابوالحسن قزوینی، کتاب «فواید الصفویه» را به نام همین ابوالفتح سلطان محمد میرزا در هند به تحریر درآورد و در سال 1211 ه.ق تقدیم وی کرد.

💡 کتاب تکلمة الاخبار تألیف عبدی بیگ شیرازی (نویدی). این کتاب، تاریخ عمومی دربارهٔ تاریخ شاه اسماعیل اول و شرح جنگ‌های او با حکام ایرانی در نواحی مختلف و نیز با اوزبکان و عثمانی هاست. همچنین کتاب مذکور، شرح وقایع تاریخ پادشاهی شاه تهماسب اول را تا سال ۹۷۹ ه‍.ق دربر می‌گیرد. تکلمة الاخبار از جهت شمول بر تاریخ سلاطین معاصر شاهان صفویه در روم (عثمانی)، مصر، شام، حجاز، عراق عرب، دیاربکر و موصل مفید است. قسمت مربوط به تاریخ صفویه آن به همت عبدالحسین نوایی در سال ۱۳۶۹ به چاپ رسیده‌است.

💡 ۸. ترجمه کتاب تاریخ سلاطین ایران و خلفا از ابن مسعود