عمران بن موسی اشعری قمی زیتونی

[ویکی اهل البیت] این محدث در منابع رجال، مشهور به «اشعری»، «زیتونی» و «قمی» است.
عمران بن موسی در یکی از خاندان های معروف قم، مشهور به اشعری متولد شد و در همین شهر استعدادهایش شکفته گشت. فضای دینی خانواش که سرشار از عِطر دل انگیز معارف ناب اهل ناب اهل بیت علیهم السلام بود، چنان او را مجذوب ساخته بود که از همان آغازین سال های جوانی، به فرهنگ انسان ساز امامان شیعی رهنمون شد. از زمان تولد این محدث در منابع مختلف یادی نشده، ولی از برخی نشانه ها می توان حدس زد که عمران در نیمه اول از سده سوم هجری دیدگان بر جهان خاکی گشود. به این نشانه ها در ادامه نوشتار اشاره خواهد شد.
پدرش موسی بن حسن بن عامر بن عبدالله بن سعد اشعری قمی از نخبگان و برجستگان علم حدیث به شمار می رود. کنیه او، ابوالحسن و لقبش اشعری و قمی هم نامیده شده است. می توان شخصیت بلندمرتبه و عالی قدر موسی بن حسن را در آیینه سخن نجاشی به نیکی نگریست. ایشان می نگارد: «موسی بن حسن از چهره های بزرگ و موجه شیعه بود و حدود سی کتاب حدیث از خود به یادگار نهاد».
برای آشنایی با چهره پرجاذبه عمران بن موسی، به دیدگاه بزرگان تراجم نظر می افکنیم.
نجاشی می نگارد: «عمران بن موسی زیتونی، محدثی است قمی و دارای وجاهت و منزلت رفیعی».
علامه حلی در میراث ارزشمند خود می نویسد: «عمران بن موسی زیتونی اشعری از گروه محدثان صاحب منزلت و بزرگوار است».
پژوهشگر روزگار اخیر، آیت الله سید ابوالقاسم خویی یادآور می شود: «عمران بن موسی و عمران بن موسی زیتونی و عمران بن موسی اشعری قمی، هر سه، عنوان برای یک محدث است. به هر حال او محدثی موجه و برگزیده است».