ابن قطان ابوالقاسم هبهالله بن فضل بغدادی

[ویکی فقه] اِبْن ِ قَطّان، ابوالقاسم هبةالله بن فضل (۴۷۷ یا ۴۷۸ق - ۲۸ رمضان ۵۵۸ق /۱۰۸۴ یا ۱۰۸۵ - ۳۰۰ - اوت ۱۱۶۳م )، شاعر، طبیب و محدث بغدادی بود.
وی در بغداد زاده شد و در همان جا رشد یافت. از دوران نوجوانی او اطلاعی در دست نیست و نیز معلوم نیست شعر و ادب و طب را نزد چه کسانی آموخت، اما گفته اند که حدیث را نزد پدر خود ابوعبدالله فضل بن قطان (د ۴۹۸ق /۱۱۰۵م )، ابوالفضل احمد بن خیرون، ابوطاهر باقلانی، حسین بن احمد کرخی و دیگران فرا گرفت.
ابن خلکان، وفیات، ج۶، ص۵۴.
(۱) احمد ابن ابی اصیبعه، عیون الانباء، به کوشش آوگوست مولر، قاهره، ۱۲۹۹ق /۱۸۸۲م. (۲) ابن اثیر، الکامل. (۳) عبدالرحمان ابن جوزی، المنتظم، حیدرآباد دکن، ۱۳۸۵ق. (۴) یوسف ابن جوزی، مرآة الزمان، حیدرآباد دکن، ۱۳۷۰ق / ۱۹۵۱م. (۵) احمد ابن حجر عسقلانی، لسان المیزان، حیدرآباد دکن، ۱۳۲۹- ۱۳۳۱ق. (۶) ابن خلکان، وفیات. (۷) حاجی خلیفه، کشف. (۸) علی حسینی، اخبار الدولة السلجوقیة، به کوشش محمد اقبال، بیروت، ۱۴۰۴ق /۱۹۸۴م. (۹) عمر فروخ، تاریخ الادب العربی، بیروت، ۱۹۸۲ق. (۱۰) یاقوت، معجم الادبا.

💡 8 - جعفر بن فضل معروف به (ابن حنزابه ) كه وزيرى محدث بود، درسال 371 درگذشت و درقرافه دفن شد. گفتند كه او در مدينه خانه اى خريده بود كهمقبره خودش باشد. چون جنازه را به مدينه آوردند، بزرگان شهر، چون از او نيكى بسيارديده بودند، پيكر او را به مكه بردند و طواف دادند و در عرفات وقوفش دادند. سپسبه مدينه برگردانده، در مقبره اش به خاك سپردند.(67)

💡 مرحوم شيخ صدوق، كلينى، طبرسى و برخى ديگر از بزرگان، بهنقل از حسن بن فضل حكايت كنند:

💡 23 - شيخ طبرسى: شيخ جليل امين الاسلام ابو علىفضل بن حسن بن فضل تفرشى مشهدى از مفسرين بنام و محدثين اسلام است كه صاحب سهتفسير كبير و وسيط و وجيز (69) بود كه به اسامى مجمع البيان و جامع الجوامع ووجيز موسومند.

💡 147-  مجمع البيان فى تفسيرالقرآن، تاءليف ابوعلىفضل بن حسن بن فضل طبرسى (472 - 578 يا 551) مفسر و فقيه بزرگ شيعه در قرنششم هجرى است وى در تفسير گرانقدر خود به بحثهاى ادبى و قرائات ونقل اقوال مفسرين و بيان مراد آيات قرآن پرداخته است.

💡 مرحوم حسن بن فضل طبرسى در ضمن وصاياى پيامبر اكرم (ص ) به ابوذرنقل مى كند، پيامبر (ص ) فرمود:اى ابوذر! انسان جزء متقين نخواهد بود؛ مگر اين كه هر روز، خودش را با دقتى بيشتر،از محاسبه شريك مالى اش محاسبه كند و بداند اين غذا از كجا آمده است ؟ اين مايعنوشيدنى از چه راهى تهيه شده است ؟ و اين لباس كه پوشيده چگونه به دست آمده است؟ آيا از مال حلال است يا حرام ؟ (232)