تفاسیر اجتماعی

در علوم قرآنی، به کتاب‌های تفسیری که با رویکردی جامعه‌نگر و با تمرکز بر مسائل و مشکلات اجتماعی به تحلیل آیات قرآن می‌پردازند، تفاسیر اجتماعی گفته می‌شود. این دسته از تفاسیر، قرآن کریم را نه تنها به عنوان کتابی عبادی و فردی، بلکه به عنوان منشوری جامع برای سامان‌دهی امور جامعه، تنظیم روابط اجتماعی و ارائه‌ی راه‌حل‌های الهی برای معضلات حیات جمعی انسان‌ها بررسی می‌کنند. مفسران این گرایش، با بهره‌گیری از آیات، در پی استخراج اصول، قوانین و رهنمودهای قرآنی در عرصه‌هایی مانند عدالت، اقتصاد، سیاست، فرهنگ و اخلاق اجتماعی هستند.

اهمیت این گونه تفاسیر در آن است که با توجه به پیچیدگی‌های روزافزون جوامع بشری، می‌کوشند پیام هدایتگر قرآن را به مسائل عینی و ملموس زندگی انسان‌ها مرتبط سازند و گره‌گشایی تعالیم آسمانی را در مواجهه با چالش‌های جمعی نشان دهند. این رویکرد، ضمن پرهیز از تفسیرهای صرفاً فردگرایانه و یا خشک ادبی-تاریخی، قرآن را به مثابه‌ی کتاب زندگی و متناسب با نیازهای هر عصر معرفی می‌کند و بر جنبه‌ی عملی و تأثیرگذاری آن در تحولات اجتماعی تأکید می‌ورزد.