ترموپیل

ترموپیل. [ ت ِ م ُ ] ( اِخ ) ( بنادر گرم ) تنگه ای است در تسالی بین کوه آنوپه و خلیج مالیاک که قریب یک فرسنگ طول آن و ده ذرع عرض آن است و در این محل لئونیداس پادشاه اسپارت با سیصد تن از سپاهیان خود و چهار یا پنج هزار نفریونانی با سپاهیان خشایار شا مصاف داده بیست هزار نفر از لشکریان ایران را به هلاکت رسانید و خود نیز بقتل رسید. ( 480 ق. م. )... تنگه ترموپیل امروز به لیس کُش تُمُس یا بوکادی لوپو معروف است. ( از اعلام تاریخ قدیم فوستل دوکلانژ ترجمه نصراﷲ فلسفی ). ترموپیل محلی است که بین کوهی بلند و غیرقابل عبور از طرف مغرب و دریا و باتلاقها از طرف مشرق واقع شده. این محل چشمه های آب گرم دارد و درمعبری واقع است که از تراخی نه به یونان وسطی می رود و پنجاه پا عرض آن است ولی در پس و پیش ترموپیل معبر مزبور تنگ می شد تا حدی که فقط یک ارابه از آن می توانست بگذرد... ( تاریخ ایران باستان ج 1 ص 769 ). و رجوع به تاریخ ایران باستان ج 1 ص 777، 778، 780، 794، 795، 796، 803، 807، 860،877، 883، 885،،و ج 2 ص 1117، 1225، 1231، 1418، 1648، و ج 3 ص 1977، 2023، 2027، 2047، 2067، 2658 و قاموس الاعلام ترکی و فرهنگ ایران باستان ص 292 شود.

گردنه ای در تسالی بین کوه آنوپه و خلیج مالیاک که در آنجا لئونیداس با ۳٠٠ اسپارتی کوشید که سپاهیان خشیارشا را متوقف سازد ( ۴۸٠ ق. م ).
تنگه ایست در تسالی بین کوه آنوپه و خلیج مالیاک که قریب یک فرسنگ طول آن و ده ذرع عرض آنست

ترموپیل ( به یونانی باستان: Θερμοπύλαι؛ به معنی: دروازه های گرم ) مکانی در یونان است که در عهد باستان، گذرگاه ساحلی باریکی در آنجا وجود داشته است. نام ترموپیل از چشمه های آب گرم گوگردی موجود در آنجا نشأت گرفته است. «دروازه های گرم» همچنین «محل چشمه های آب گرم و ورودی غار مانند هادس» نیز می باشد.
عمده شهرت ترموپیل به واسطهٔ نبرد ترموپیل است که بین نیروهای یونانی ( شامل اسپارتیان ) و ایرانی در این محل رخ داد که منجر به فتح آتن شد.
سنگ نوشتهٔ مشهور زیر بر قبر دلاوران یونانی مولود آن است:

💡 لشکر پارس، به پادشاهی خشایارشا در نبرد ترموپیل، سپاه اسپارت، را در هم می‌کوبند؛ و سپس آتن را فتح می‌کنند. مدتی بعد ناوگان دریایی پارس و آتن در جنگ سالامیس، درگیر می‌شوند. پس از نیمی از روز درگیری، ناوگان پارس صحنه جنگ را ترک کرده و خشایارشا به سرزمین پارس بازمی‌گردد.

💡 نبرد ترموپیل در ۴۸۰ پیش از میلاد نام اولین جنگ از دومین دورهٔ جنگ‌های ایران و یونان در زمان خشایارشا است که بین ارتش دولت‌شهرهای متحد شدهٔ یونان به فرماندهی لئونیداس، پادشاه اسپارت و شاهنشاهی هخامنشی به فرماندهی خشایارشا به وقوع پیوست. این جنگ در اوت یا سپتامبر سال ۴۸۰ قبل از میلاد مسیح در گذرگاه ساحلی و باریک ترموپیل به وقوع پیوست.

💡 دینه‌کیس (یونانی: Διηνέκης) یک سرباز نامدار اسپارتی بود که در جریان نبرد ترموپیل در سال ۴۸۰ پیش از میلاد کشته شد. وی را شجاع‌ترین سرباز یونانی می‌دانند که در آن دوران در نبردی حاضر بوده‌است. کلمات قصار و حکایت‌های متفاوتی از او، توسط مورخین یونانی نظیر هرودوت و پلوتارک بیان شده‌است و همین حکایت‌ها، به‌قول هرودت، او را به چهره‌ای ماندگار تبدیل کرد.

💡 مدارک این نبرد متأسفانه یکطرفه‌است زیرا هر چه ما در بارهٔ این نبرد می‌دانیم مطالبی است که هرودوت تاریخ‌نویس یونانی ذکر کرده‌است و در مدارک شرقی کلمه‌ای وجود ندارد. پس از نبرد ترموپیل و تسخیر آتن توسط خشایارشا در واقع جنگ ایران و یونان خاتمه یافته بود و نبرد دیگری در حقیقت هیچ ضرورتی نداشت چرا که نیروی دریایی ایران در آن هنگام بر دریاها مسلط بود.

💡 هَمُند، سپتامبر سال ۴۸۱ پ. م را به عنوان تاریخ صدور این فرمان پیشنهاد کرده‌است؛ جیمسون، ژوئن سال ۴۸۰ پ. م را ترجیح می‌دهد؛ و موریسون و آر.تی. ویلیمز، زمانی در اوت سال ۴۸۰ پ. م، درست پیش از رسیدن ارتش ایران به ترموپیل را برگزیده‌اند.