ابوالحسن عراقی

ابوالحسن عراقی. [ اَ بُل ْ ح َ س َ ن ِ ع ِ ] ( اِخ ) دبیرمسعودبن محمود غزنوی. وفات دوشنبه ششم شعبان سال 429 هَ. ق. و رجوع به تاریخ بیهقی چ ادیب ص 549 شود.

دبیر مسعود ابن محمود غزنوی

ابوالحسن عِراقی ( - غزنه ۴۲۹ق)
دبیر، سپاهی و شاعر ایرانی. در دستگاه دیوانی غزنویان خدمت می کرد و در پادشاهی مسعود اول کاتب و دبیر خاص پادشاه بود. در ۴۲۷ق به سالاری کردان و عربان سپاه غزنه برگزیده شد. سرانجام مسعود وی را از کارها برکنار و خانه نشین کرد. او کاریز مشهد را دوباره روان و کاروان سرایی نیز در آن جا بنا کرده بود. ابوالحسن شعر نیز می گفت و از سروده هایش دو بیت در ترجمان البلاغه آمده است.

💡 مسجد بالاسر، در غرب بقعهٔ منوره و بالاسر بین حرم و رواق دارالسّیاده جای دارد و بعد از خود حرم از کهن‌ترین بناها در کنار روضهٔ منوره و نزدیک‌ترین مکان به ضریح است. این بنا به عصر غزنویان مربوط است و توسط ابوالحسن عراقی معروف به دبیر در سال ۴۲۵ ه‍.ق ساخته شده‌است؛ عراقی خود در همین مکان دفن شده‌است. این مسجد دارای ۴٫۳۰ متر عرض هشت متر طول و ده متر ارتفاع است. در ضلع جنوبی این مسجد محرابی از کاشی معرق به سبکی بسیار جالب قرار دارد که تاریخ ساخت آن (۱۳۶۳ ه‍.ق) در یک سمت و نام کاشی‌ساز و نقاش محراب در سمت دیگر محراب مکتوب شده‌است. این مسجد دارای سه صفهٔ شرقی و غربی و شمالی است. به‌گزارش اعتمادالسلطنه کتیبه‌ای به‌تاریخ ۱۱۱۹ ه‍.ق در مسجد بوده که اکنون موجود نیست. تاریخ کتیبه‌های باقی‌مانده در مسجد، ۱۲۶۲، ۱۲۷۵، ۱۲۸۷، ۱۳۰۹، ۱۳۸۵ و ۱۳۸۶ ه‍.ق است.

💡 مسعود به قصد سرکوب باکالیجار و متحدانش با سپاه خود وارد نیشابور شد. ابوالحسن عراقی، از مشاوران سلطان، پیشنهاد داد که مسعود به گرگان لشکر بکشد و در آنجا اردو بزند ولی بونصر مشکان و بعضی دیگر وزیران مخالف این نقشه بودند چون خالی ماندن خراسان از سپاه را خطرناک می‌دانستند و احتمال می‌دادند ترکمنان از این فرصت برای حمله به مرکز سلطنت استفاده کنند. ولی ابوالحسن عراقی با چهار دلیل مسعود را راضی به حمله کرد: