تر کردن

خیس کردن، نمناک کردن

خشک کردن

تر کردن. [ت َ ک َ دَ ] ( مص مرکب ) خیسانیدن و سرشتن چیزی به چیزی. ( آنندراج ). نم کردن و خیساندن و آب دادن. ( ناظم الاطباء ): و سماق و عدس و گل سرخ اندر گلاب تر کنند و بدان گلاب مضمضه کنند. ( ذخیره خوارزمشاهی ).همه را یک شبانه روز اندر آب باران تر کنند. پس به آتش نرم بپزند تا یک نیمه آب برود. ( ذخیره خوارزمشاهی ). بگیرند مویز منقی دانه بیرون کرده، صد درمسنگ و به جلاب پخته تر کنند، یک شبانروز. ( ذخیره خوارزمشاهی ). || مرطوب و نمدار کردن: 
وز سر سوزن همی جوید سرش 
ور نیابد می کند با لب ترش.مولوی.- تر کردن پوز؛ تر کردن لب. رفع عطش کردن: 
ترک این شرب ار بگویی یک دو روز
تر کنی اندر شراب خلد پوز.مولوی.ورجوع به تر کردن لب شود
- تر کردن چهره؛ در بیت زیر مجازاً تر کردن چهره بخون جگر کنایه از گریستن بدرد و رنج کشیدن و رشک بردن است: 
آندم که باد صبح بزلفت گذر کند
مشک ختن بخون جگر چهره تر کند.
سلمان ( از آنندراج ).
- تر کردن دماغ؛ سر خوش شدن با قلیلی شراب. ( یادداشت بخط مرحوم دهخدا ). کمی شراب نوشیدن. ( ایضاً ). سرمست و شادمان کردن خاطر. فارغ داشتن مغز از گرفتگی ها. خرم شدن. شاد خاطر گشتن و شاد گرداندن: 
اگر فقیه نصیحت کند که عشق مباز
پیاله ای بدهش گو دماغ را تر کن.حافظ.لب پیاله ببوس انگهی بمستان ده 
بدین دقیقه دماغ معاشران تر کن.حافظ.- تر کردن دهان؛ تر کردن لب. رفع عطش کردن با آب و می و جز اینها: 
جوانشیری برآمد تشنه از راه 
بدان چشمه دهان تر کرد ناگاه.نظامی. || جرعه ای بلب رساندن: 
مگر چون بدان می دهان تر کنم 
بدو بخت خود را جوانتر کنم. نظامی.- ترکردن لب؛ جرعه ای بلب رساندن رفع تشنگی را. در بیت زیر مجازاً آب خوردن. سیراب شدن: 
چنان آسمان بر زمین شد بخیل 
که لب تر نکردند زرع و نخیل.( بوستان ). || کنایه از شرمسار کردن و عرق آوردن به خجلت: 
زاهد که کسب کرده همه عمر زهد خشک 
نامردم ار به یک سخنش تر نمی کنم.باقر کاشی ( از آنندراج ).منم آنکه چون هرزه سرمی کنم 
فلک را زیک حرف تر می کنم.سلیم ( از آنندراج ).شوخ چشمی های خوبان هم بلاست

خیسانیدن و سرشتن چیزی به چیزی. نم کردن و خیساندن و آب دادن. و سماق و عدس و گل سرخ اندر گلاب تر کنند و بدان گلاب مضمضه کنند.