خیار شرط

[ویکی فقه] خیار شرط، اختیار فسخ معامله به سبب شرط کردن در عقد است.
حقیقت خیار شرط عبارت است از تسلّط دارندۀ حقّ خیار بر فسخ عقد به سبب شرط کردن خیار برای خود در عقد. از آن در باب تجارت سخن گفته اند.شرط کردن خیار- یعنی اختیار فسخ یا امضای معامله- در عقد موجب ثبوت حقّ خیار برای کسی می شود که این حق برای او قرار داده شده است.
محدوده زمانی
خیار شرط به لحاظ زمان، حدّ معینی ندارد؛ بلکه هر مدت از زمان؛ کوتاه باشد یا طولانی، جایز است در عقد شرط شود، و نیز جایز است آغاز زمان تعیین شده متصل به عقد باشد یا منفصل از آن؛ لیکن باید معین باشد؛ به گونه ای که احتمال کاهش یا افزایش آن نرود وگرنه هم شرط باطل است و هم معامله.مشهور قدما شرط کردن خیار بدون ذکر مدت را صحیح و مدت خیار را در این صورت تا سه روز دانسته اند.
احکام
شرط کردن خیار در عقد برای هریک از فروشنده و خریدار و نیز برای اجنبی به تنهایی یا همراه یکی از دو طرف عقد صحیح است.
← خیار شرط در عقود لازم
...

💡 اختیار فسخی که به یکی از دو طرف معامله داده می‌شود ممکن است بر مبنای خواست طرفین باشد و مبنای قراردادی داشته باشد مانند خیار شرط. یا برای جبران ضرر ناروایی باشد که از اجرای قرارداد ناشی می‌شود همچون خیار غبن و عیب یا عادت‌ها و سنت‌های تاریخی وجود آن را توجیه کند مانند خیار مجلس.

💡 هر گاه در معامله شرط شود که یکی از متعاملین یا هر دو یا شخص ثالثی حق فسخ معامله را در مدت معین داشته باشد، این معامله خیاری و حق فسخی که در آن پیشبینی شده است خیار شرط نامیده می‌شود.

💡 با این حال همه خیارها همواره در هر قراردادی موجود نیستند. مثلاً در قرارداد بیمه خیار غبن نمی‌تواند وجود داشته باشد. یا خیار شرط را در نکاح نمی‌توان آورد.

💡 اگر برای خیار شرط مدت تعیین نشده باشد، هم شرط خیار و هم بیع باطل است.