خیار شرط
«خیار شرط» در فقه اسلامی به معنای حق و اختیار فسخ کردن معامله است که به موجب شرطی در ضمن عقد برای یکی از طرفین یا شخص ثالث قرار داده میشود. در واقع زمانی که دو طرف یک قرارداد معاملهای را منعقد میکنند، ممکن است توافق کنند که یکی از آنها یا هر دو، در مدت معینی حق داشته باشند معامله را به هم بزنند یا آن را تأیید کنند. این اختیار فسخ، همان چیزی است که در اصطلاح فقهی «خیار شرط» نامیده میشود. حقیقت این نوع خیار، ایجاد نوعی سلطه و اختیار قانونی برای فسخ عقد بر اساس شرطی است که در هنگام قرارداد پذیرفته شده است. از نظر زمانی، این حق میتواند برای هر مدت مشخصی تعیین شود، چه کوتاه و چه طولانی، اما باید زمان آن دقیق و روشن باشد تا هیچ گونه ابهام یا اختلافی در افزایش یا کاهش مدت آن وجود نداشته باشد. اگر مدت این خیار نامشخص باشد، برخی از فقها آن را باطل دانستهاند و برخی دیگر در شرایط خاص آن را تا سه روز معتبر شمردهاند. خیار شرط میتواند برای فروشنده، خریدار یا حتی شخصی خارج از قرارداد نیز قرار داده شود، به شرط آنکه در متن عقد به طور صحیح ذکر شود. این نوع خیار در معاملات و قراردادها برای ایجاد اطمینان و انعطاف در تصمیمگیری طرفین کاربرد دارد. بنابراین «خیار شرط» ابزاری فقهی و حقوقی است که امکان بازنگری و فسخ معامله را در مدت مشخص برای افراد فراهم میکند و از بروز ضررهای احتمالی جلوگیری مینماید.
مترادفها
حق فسخ
دانشنامه اسلامی
[ویکی فقه] خیار شرط، اختیار فسخ معامله به سبب شرط کردن در عقد است.
حقیقت خیار شرط عبارت است از تسلّط دارندۀ حقّ خیار بر فسخ عقد به سبب شرط کردن خیار برای خود در عقد. از آن در باب تجارت سخن گفته اند.شرط کردن خیار- یعنی اختیار فسخ یا امضای معامله- در عقد موجب ثبوت حقّ خیار برای کسی می شود که این حق برای او قرار داده شده است.
محدوده زمانی
خیار شرط به لحاظ زمان، حدّ معینی ندارد؛ بلکه هر مدت از زمان؛ کوتاه باشد یا طولانی، جایز است در عقد شرط شود، و نیز جایز است آغاز زمان تعیین شده متصل به عقد باشد یا منفصل از آن؛ لیکن باید معین باشد؛ به گونه ای که احتمال کاهش یا افزایش آن نرود وگرنه هم شرط باطل است و هم معامله.مشهور قدما شرط کردن خیار بدون ذکر مدت را صحیح و مدت خیار را در این صورت تا سه روز دانسته اند.
احکام
شرط کردن خیار در عقد برای هریک از فروشنده و خریدار و نیز برای اجنبی به تنهایی یا همراه یکی از دو طرف عقد صحیح است.
← خیار شرط در عقود لازم
...
جمله سازی با خیار شرط
جملات نمونه از منابع مختلف جمع آوری شده است، اگر صحیح نیست یا توهین آمیز است، لطفا گزارش دهید.
💡 اختیار فسخی که به یکی از دو طرف معامله داده میشود ممکن است بر مبنای خواست طرفین باشد و مبنای قراردادی داشته باشد مانند خیار شرط. یا برای جبران ضرر ناروایی باشد که از اجرای قرارداد ناشی میشود همچون خیار غبن و عیب یا عادتها و سنتهای تاریخی وجود آن را توجیه کند مانند خیار مجلس.
💡 هر گاه در معامله شرط شود که یکی از متعاملین یا هر دو یا شخص ثالثی حق فسخ معامله را در مدت معین داشته باشد، این معامله خیاری و حق فسخی که در آن پیشبینی شده است خیار شرط نامیده میشود.
💡 با این حال همه خیارها همواره در هر قراردادی موجود نیستند. مثلاً در قرارداد بیمه خیار غبن نمیتواند وجود داشته باشد. یا خیار شرط را در نکاح نمیتوان آورد.
💡 اگر برای خیار شرط مدت تعیین نشده باشد، هم شرط خیار و هم بیع باطل است.