زاد المعاد

زادُ المَعاد
تألیف محمد باقر مجلسی، کتابی به فارسی، شامل مجموعۀ دعاها و اعمال هریک از روزهای سال. دارای چهارده باب و ۴۹ فصل در بیان فضائل ماه ها و ادعیۀ آن ها و برخی اعمال هفتگی و بیان احکام نماز و زکات و خمس و اعتکاف است. این اثر بارها چاپ شده و از کتب معروف و معتبر ادعیه به شمار می آید.

[ویکی اهل البیت] این کتاب یکی از آثار و تالیفات علامه ملا محمدباقر مجلسی است که به زبان فارسی می باشد. در این کتاب منتخبی از اعمال سال و فضایل ایام و لیالی شریفه ی متبرکه و اعمال آنها که به اسانید صحیحه و معتبره وارد شده است توسط مؤلف گرامی ایراد گردیده است که برای هدایت گمگشتگان به وادی جهالت و ضلالت طریق صوم و صلاة و دعا و عبادات که اشرف طاعات و اقرب طرق نیل سعاداتند مقرر گردانیده است.
این کتاب شامل 14 باب به شرح زیر می باشد:
[ویکی نور] زاد المعاد، اثر علامه محمدباقر مجلسی، با تحقیق سید حسن موسوی، شامل متن نمازها، دعاها، زیارات، مناجات و تعقیبات نمازها است که به زبان عربی و در قرن یازدهم هجری، نوشته شده است.
کتاب با مقدمه نویسنده آغاز و مطالب در چهارده باب و یک خاتمه تنظیم شده است.
ساختار کتاب همانند «مفاتیح الجنان» است و مجلسی زیر هریک از موارد پیش گفته، توضیحاتی درباره کیفیت به جاآوردن و ثواب آن اعمال درج کرده است.
نویسنده در مقدمه، با عبارت پردازی های فراوان و به نثر مسجع، کتاب را به سلطان حسین صفوی تقدیم کرده است.
باب اول، مشتمل بر پنج فصل به ترتیب زیر می باشد که در آن ها، فضایل و اعمال ماه رجب، بیان شده است:
[ویکی نور] زاد المعاد (تعریب). زاد المعاد، اثر علامه مجلسی (1037–1110ق) کتابی است به زبان فارسی، حاوی پاره ای از اعمال مستحب از قبیل دعاها، زیارت ها و... که در روایات به انجام آنها در طول سال سفارش شده است.
کتاب زاد المعاد علاوه بر اینکه دارای اعمال مستحبی است، حاوی برخی احکام شرعی از قبیل احکام اموات، احکام خمس و زکات نیز می باشد
این کتاب توسط علاء الدین اعلمی به زبان عربی برگردانده شده است.
مترجم، در ابتدای کتاب به زندگی علامه حلی اشاره کرده است و خود می گوید: بیشتر مطالب این زندگی نامه را از کتاب «أعیان الشیعة» سید محسن امین گرفته است
مترجم کتاب علاوه بر اینکه محتوای فارسی کتاب را به عربی روان برگردانده است، تحقیقی جامع نیز درباره کتاب انجام داده است؛ ایشان منابع روایاتی را که در متن کتاب می باشد، در پاورقی ذکر کرده است و این منابع، شامل بحار الأنوار، وسائل الشیعة، إقبال الأعمال، ثواب الأعمال، کتب اربعه حدیثی، مصباح المتهجد و... می باشد.
در مواردی که به منبع دعا دست پیدا نکرده، در پاورقی به آن اشاره نموده است
[ویکی فقه] زاد المعاد (کتاب). «زاد المعاد» اثر علامه محمد باقر مجلسی، که شامل ادعیه و اعمال کثیره ای که درباره ی ایام و لیالی در کتب ادعیه، وارد شده می باشد وی این کتاب را در سال ۱۱۰۷ ق یعنی در اواخر عمر شریفشان به زبان عربی نوشته اند.
در پایان این کتاب، کتاب دیگری وجود دارد که در حاشیه ی زاد المعاد چاپ شده بوده، تحت عنوان مفتاح الجنان پیرامون تعقیبات نمازها و زیارات مختلفی که درباره ائمه و اعمال مربوط به اماکن مشرفه آنان و دعاهایی که در دفع بعضی از امراض و آلام از اهل بیت به سند صحیح وارد شده است می باشد. آقای علاء الدین اعلمی محقق این کتاب شریف می باشد که در تاریخ ۱۴۲۳ ق در باره شخصیت مولف تحقیق نموده و در ابتدای کتاب زاد المعاد نوشته اند.
انگیزه تالیف
مولف می گوید که: چون از ائمه معصومین ادعیه و اعمال کثیری نقل شده و من هم اکثر آنها را در کتاب بحار الانوار جمع کرده ام و دیدم که تحصیل آنها و عمل به آن برای اغلب مردم به سبب اشتغال آنان به مشاغل دنیوی، میسر نیست لذا دوست داشتم که در این رساله، منتخبی از اعمال سنت و فضائل ایام و لیالی شریفه و اعمالی که به سند صحیح و معتبر وارد شده را بیاورم تا عامه ی مردم از برکات آن محروم نمانند.
ساختار و محتوا
کتاب ابتدا با ترجمه ای راجع به علامه مجلسی توسط آقای اعلمی آغاز می گردد و سپس مقدمه ای از مولف ذکر می شود درباره اینکه به چه علت این مجموعه را گردآوری کرده و اینکه آن را تحفه ای دانسته که مورد قبول شاه سلطان حسین موسوی حسینی صفوی بهادرخان واقع شود. بعد از این مقدمه اصل کتاب زاد المعاد در ۱۴ باب و یک خاتمه ادامه می یابد. و در ادامه، کتاب مفتاح الجنان که در حاشیه ی زاد المعاد بوده به آن اضافه می شود. در آخر کتاب دو فهرست از مطالب دو کتاب مشاهده می شود.در ۹ باب اول زاد المعاد از فضیلت و اعمال ماه های قمری مطالبی عنوان شده و در باب دهم اعمالی را ذکر می کند که در همه ماه ها مشترک باشد مانند دعاهایی که هنگام رویت هلال ماه وارد شده است. در باب یازدهم زیاراتی که در مورد رسول اکرم و ائمه هدی صلوات الله علیهم وارد شده و در ابواب قبلی ذکر نگردیده را متذکر می شوند. باب سیزدهم متعلق است به احکام اموات و آداب هنگام احتضار و غسل و دفن میت و بالاخره در باب آخر مجملی از احکام زکات و خمس و اعتکاف را بیان می کنند. اما در خاتمه ی، به بیان کفارات می پردازد. مفتاح الجنان که در حاشیه ی زاد المعاد آمده بود، به طور مستقل در پایان کتاب زاد المعاد ذکر شده است و در مورد مسائلی چون تعقیبات نمازهای یومیه و دعاها و مناجاتهایی که از آنان نقل شده مانند دعای مشلول و عشرات، سمات، جوشن کبیر، صباح و غیره و مناجات هایی مانند تائبین، شاکین، راغبین، شاکرین، مریدین و غیر از آن آورده است. همچنین در زیارات ائمه و اعمال اماکن مقدسه ای چون مسجد کوفه، مسجد سهله و دیگر اماکن متبرکه به علاوه در مورد دعاهایی که در دفع امراض و اسقام وارد شده است، دعاهایی را ذکر کرده است.در پایان کتاب طلسمهایی در قضای حوائج و ایام هفته برای دفع آفات و بلایا ذکر شده است.
نسخه شناسی
...
[ویکی شیعه] زاد المعاد (کتاب). زادُ الْمَعاد (به معنای توشۀ روز معاد)، کتابی فارسی درباره پاره ای اعمال مستحب از علامه مجلسی که در سال ۱۱۰۷ق در اواخر عمر خود تألیف کرده است. محتوای این کتاب دعاها، زیارت ها و اعمال مستحبی طول سال است که مختصری از برخی احکام شرعی نیز در آن بیان شده است. این کتاب پیش از رواج مفاتیح الجنان کتاب دعای رایج بین مردم بود. کتابی دیگر از ابن قیم جوزی با عنوانی شبیه این کتاب، یعنی «زادُ الْمَعاد، فی هُدی خَیْرِ الْعِباد» در فقه و سیره پیامبر (ص) نوشته شده است.
محمد باقر بن محمد تقی بن المقصود علی المجلسی معروف به علامه مجلسی یا مجلسی دوم (۱۰۳۷ ـ ۱۱۱۰ق) و از معروف ترین علما، فقها و محدثان در جهان اسلام است. وی از صاحب منصبان با نفوذ شیعه در عصر صفویه و صاحب کتاب حدیثی بحار الانوار است.
او در علوم مختلف اسلامی مانند تفسیر، حدیث، فقه، اصول، تاریخ، رجال و درایه، فلسفه، منطق، ریاضیات، ادبیات، لغت، جغرافیا، طب، نجوم و علوم غریبه متخصص بود.

💡 653- صحيح بخارى، ج 1، ص 190، باب التمتع والاقران و الافراد بالحج...؛صحيح مسلم، ص ‍ 884-885، باب بيان وجوه الاحرام...، ح 143؛ زاد المعاد، ج 1، ص248، فصل فى اهلاله بالحج.

💡 719- زاد المعاد، ج 1، ص 248، فصلفى احلال من لم يكن ساق الهدى؛ زوائد المسانيد الثمانيه، ج 1، ص 330، ح 1108. ودر مصنف ابن ابى شيبه ج 4، ص 103 آمده است كه: اعمى الله قلبه و عينه، كه منظورشابن عباس بود كه بيناييش را از دست داده بود و ابن زبير او را كور خواند.

💡 705- سنن بيهقى، ج 5، ص 20، باب كراهية من كره القران و التمتع؛ سننابوداود، باب افراد الحج، ص ‍ 157؛ زاد المعاد، ج 1، ص 229؛ مجمع الزوائد، ج 3،ص 236 به اختصار؛ تاريخ ابن كثير، ج 5، ص ‍ 140-141.

💡 657- سنن ابن ماجه، ص 993، باب فسخ الحج؛ مسند احمد، ج 4، ص 286؛ مجمعالزوائد، ج 3، ص ‍ 233، باب فسخ الحج الى العمرة؛ زاد المعاد، ج 1، ص 247؛المنتقى، باب ما جاء فى فسخ الحج الى العمرة، ح 2428.

💡 و در بداية المجتهد، زاد المعاد، شرح نهج البلاغه، مغنى ابن قدامه و محلى ابن حزم آمدهكه از عمر روايت شده در زادالمعاد آمده: ثبت عن عمر كه گفته است:

💡 و باز در روايتى ديگر ضمن آوردن دلايل عروة بن زبير در مساءله عمره با مردىمجهول الهويه، در زاد المعاد آمده است كه عروة بن زبير به مردى از اصحاب پيامبر خدا(ص ) گفت: