باغ شهر

باغ شهر. [ غ ِ ش َ ] ( اِخ ) باغی بوده است به هرات: [ سلطان ابوسعید ] روز دیگر از درب قیچاق به هرات در آمده به باغ شهر که تختگاه قدیم سلاطین سلف بود جلوس همایون فرمود. ( روضات الجنات فی اوصاف مدینة هرات ج 2 ص 202 ). سلطان [ ابوسعید ] روز دیگر از آنجا [ پای کوه مختار ] نهضت [ کرد ]، فضای باغ شهر از موکب همایون غیرت فزای عرصه ٔگردون گشت. ( همان کتاب ج 2 ص 224 ). سلطان [ ابوسعید] به دارالسلطنه هرات خرامیده باغ شهر را به یمن مقدم همایون زینت داد. ( حبیب السیر چ خیام ج 4 ص 67 ).

باغ شهر (garden city)
شهری که در نواحی روستایی ساخته شود، و براساس تلفیق مزایای شهر و روستا طرّاحی شده باشد، و صنایع خاص خود، توسعۀ کنترل شده باغ های خصوصی و عمومی، و مرکز فرهنگی داشته باشد. طرح ساخت باغْ شهر را ابِنیزر هوارد، شهرساز انگلیسی، مطرح کرد و در ۱۸۹۹ انجمن باغْ شهر را بنیاد گذاشت؛ این انجمن نخستین باغ شهر را با نام لِچورِت، هارتفوردشر، بنا کرد. احداث باغ شهر دوم، با نام وِلوین، در ۳۵کیلومتری لندن، در ۱۹۱۹ آغاز شد. در طرح های مشابهی که در اروپا و امریکا اجرا شد عقیدۀ هوارد در زمینۀ ساختار خودکفایی اقتصادی یا صنعتیِ کمربند روستایی، رعایت نشد.

💡 دفتر مرکزی در دیال باغ شهر آگرا در هند هم یک مرکز معنوی و هم به عنوان دانشگاهی با امکانات اجتماعی کافی همچون مجتمع‌های مسکونی، مدارس، بیمارستان، زمین‌های کشاورزی، شیربندی و غیره در محیطی سازگار با محیط زیست می‌باشد. پایه دیال باغ در قرن ۲۰ گذاشته شد. در ژانویه ۱۹۱۵ در روز جشن باسانت پانچامی با کاشتن درخت توتی نزدیک "مبارک کوان"(چشمه مقدس) توسط پارام گورو صاحیب جی ماهاراج تأسیس شد.

💡 باغ سازی در دوران صفویه از قزوین شروع شد. این شهر به عنوان پایتخت صفویه انتخاب گردید و به صورت باغ شهر سازمان یافته بود که اکنون از باغ‌های درباری بجز چند ساختمان چیزی باقی نمانده‌است. در زمان شاه عباس، پایتخت از قزوین به اصفهان تغییر مکان داد. در اصفهان از همنشینی فضاهای فضاهای شهری، خیابان، میدان و باغ ساختار هندسی این باغ شهر شکل گرفت.

💡 شهر خوانسار نمونه کامل یک باغ شهر در ایران است. درختان به شکل یک طاق سبز روییدند. اکثر منابع آب آن به صورت چشمه است ۴۵۰ چشمه جاری در داخل شهر یکی از عوامل سرسبزی شهر است که سالانه باعث جذب گردشگران و دوست‌داران طبیعت می‌شود، اما متأسفانه در چند سال اخیر خشکسالی موجب خشک شدن بسیاری از این چشمه و آسیب زیاد به باغات خوانسار شده‌است.

💡 شهر کرج در گذشته‌ای نه چندان دور، با توجه به آب و هوای مناسب و وجود منابع آبی چون رودخانهٔ کرج، باغ شهری زیبا و سبز با درختان کهن و بی‌شمار بوده‌است که آثار آن هنوز هم در شهر به چشم می‌خورد. در طی ۴۰ سال اخیر و با مهاجرت‌های زیاد از سراسر ایران به این شهر، رفته رفته باغ‌های آن تخریب و با مناطق مسکونی و راه‌ها جایگزین گردید.

💡 اقتصاد جهرم برپایه کشاورزی و صنعت استوار است و مهم‌ترین فراورده‌های کشاورزی آن خرما و مرکبات است. جهرم به «بزرگترین باغ شهر ایران» معروف است و با تولید بیش از یک میلیون تن محصولات باغی در سال، ۲/۱ درصد از خرما و ۶ درصد از مرکبات جهان را تولید می‌کند.