شبرغان

شبرغان. [ ش ُ رُ ] ( اِخ ) صاحب برهان گوید: در قدیم الایام نام شهر بلخ بوده و در این وقت نام قصبه ای است نزدیک به بلخ مشهور به شَبُرغان. اما قسمت نخست گفته ٔاو بر اساسی نیست. رجوع به شبورغان و شبرقان شود.

یکی ار شهرهای شمال شرقی خراسان قدیم واقع بر سر راه مرو به بلخ در ناحیه کوهستانی و بین آن و بلخ یک روز راه بود.

شِبِرغان ( شاپورگان ) که با تسلط اعراب به نام فعلی تغییر یافت در شمال افغانستان و مرکز ولایت جوزجان افغانستان گوزگان است. این شهر در کرانهٔ رود سفیدرود قرار دارد. از این شهر به عنوان مرکز قوم اوزبیک در افغانستان یاد می شود.
نفوس این شهر در سال ۲۰۲۳ بالغ بر ۷۸ هزار نفر بوده است.
آثار باستانی مربوط به باخترستان در طلاتپه شبرغان نشان از دیرینگی تاریخی این محل دارد. نام این شهر را دگرگون شدهٔ شاپورگان دانسته اند و بنیادگذار آن را شاپور یکم ساسانی می دانند.
شبرغان محل استقرار ژنرال رشید دوستم، جنگ سالار ازبک افغانستان بود.
ابن حوقل در توصیف شهر شبورقان، از جمله شهرهای گوزگان، می گوید که میوه هایش به جاهای دیگر برده می شود. وی می افزاید که این ولایت ناحیه ای فراخ نعمت با کالاهای تجارتی از جمله پوست دباغی شده است که آن را به خراسان و ماوراءالنهر می برند ( ص ۱۷۷ ).
در اواخر دهه ۱۹۶۰ میلادی ذخیره عظیم گاز طبیعی در شبرغان کشف شد. صادرات این گاز در سال ۱۹۶۷ از طریق جمهوری ازبکستان آغاز شد. میدان نفتی زُمراد سای نیز در نزدیکی شبرغان قرار دارد.
این شهر مهم ترین و تنها شهر دارای اکثریت ازبک در سراسر افغانستان است. اگر چه بیشتر مردم این شهر ازبک ها هستند ولی تعداد بسیاری از ترکمن ها، تاجیک ها، هزاره ها و عرب ها در این ولایت ساکن هستند. عرب های این شهر نیز فارسی زبان هستند.
این شهر دارای یک شبکه تلویزیونی به نام آینه است که در ولایت جوزجان و ولایت های هم جوار قابل دریافت است. این شبکه تلویزیونی که از ژانویه ۲۰۰۴ آغاز به کار کرده است و بیشتر به زبان های ازبکی و ترکمنی برنامه پخش می کند. این شبکه از جانب عبدالرشید دوستم حمایت شده و متخصصان ترکیه در راه اندازی آن کمک کرده اند.
↑ "The State of Afghan Cities report2015". Archived from the original on 2015 - 10 - 31. ↑ "Jawzjan" ( PDF ). Archived from the original ( PDF ) on 3 July 2009. Retrieved 3 December 2009. ↑ «شبرقان». موسسهٔ لغت نامهٔ دهخدا و مرکز بین المللی آموزش زبان فارسی. بایگانی شده از اصلی در ۱۷ ژوئیه ۲۰۲۳. دریافت شده در ۲۰۲۳ - ۰۷ - ۱۷. ↑ https://chislennost. com/en/af/population_of_sheberghan_6935. html ↑ آورین تاژ آفرین[ پیوند مرده] ↑ «اتاق بازرگانی ایران». بایگانی شده از اصلی در ۲۶ اکتبر ۲۰۰۷. دریافت شده در ۱۷ فوریه ۲۰۰۸. ↑ امواج جدید در فضا ↑ آفتاب[ پیوند مرده]

💡 انجینر عبدالقدوس حمیدی فرزند عبدالحمید در سال ۱۳۳۵ شمسی در شهر شبرغان مرکز ولایت جوزجان چشم به جهان گشود.

💡 کار نقشه‌برداری راه پل‌خمری، مزار شریف و شبرغان که ۳۶۰ کیلومتر طول دارد به کمک روسیه انجام یافته‌است. این راه نسبت به راه پیشین ۴۰ کیلومتر کوتاه‌تر است.

💡 ۴. سرک شبرغان-سرپل-سنچارک-بلخاب، دلارام که بالاخره به زرنج و از آن طریق به بندر چابهار سرحد ایران وصل می‌شود. طول این سرک از شبرغان الی چابهار حدود ۱٬۱۵۰ کیلومتر را در بر می‌گیرد و زرنج را با بندر چابهار وصل می‌کند.

💡 در ماه مه ۱۹۹۷، عبدالملک پهلوان پرچم طالبان را بر فراز میمنه برافراشت و طرف خود را تغییر داد و حمله مجدد طالبان را از غرب آغاز کرد. طالبان پس از یکسری تغییر بیعت‌ها و درگیری با ملک، از منطقه عقب‌نشینی کردند، اما در سال ۱۹۹۸ گروه ۸۰۰۰ نفری طالبان از طریق فاریاب، مقر عبدالرشید دوستم را در شبرغان همسایه تصرف کردند.

💡 در ولایت جوزجان سفیدرود (افغانستان) از ولسوالی شبرغان گذشته به طرف مرز بیابان قره‌قوم پیش رفته و در همان‌جا به خشکی می‌گراید.