جزاف

جزاف. [ ج ُ / ج َ / ج ِ ] ( ع مص ) به گمان گفتن در خرید و فروخت، معرب گزاف است. ( شرح قاموس ). خرید و فروخت بتخمین بدون وزن و پیمانه. معرب گزاف و بتخمین بی وزن و بی پیمانه و شمار خرید و فروخت نمودن. ( منتهی الارب ) ( آنندراج ) ( از ناظم الاطباء ). خرید و فروخت که وزن و پیمانه آن معلوم نباشد و کلمه غیرقیاسی و فارسی است. ( از اقرب الموارد ). تخمین وحدس در خرید و فروش. ( از متن اللغة ). حدس و تخمین. و جوهری گوید: خرید و فروخت به تخمین است. همو گوید:کلمه فارسی و اصل آن گَزاف است و فارسیان لاف و گزاف گویند و از آن زیاده گویی در سخن به حدس را اراده کنند. و گفته اند: جزاف در خرید و فروش، آن است که بی وزن و بی پیمانه باشد. ( از تاج العروس ). دریافت داشتن بسیار و بی اندازه. ( از کشاف اصطلاحات الفنون ). آنچه بی حساب بود. ج، جزافات. ( از مهذب الاسماء نسخه خطی ). گروهی جزاف بضم اول را اصل یا قیاسی دانند، و در معرب بودن کلمه نیز اختلاف است که فائده ای در ذکر اقوال بتفصیل نیست. رجوع به تاج العروس شود. چَکی. ( یادداشت مؤلف ). جُزافة. ( منتهی الارب ) ( اقرب الموارد ).
- بجزاف فروختن یا خریدن؛ غیرموزون و غیرمقدر و غیرمعدود و غیرمقدر، خرید و فروخت کردن: ثم کان الواحد من البرابرة یجی بالحمل، لیس فیه غیر الجواهر و الدبابیج فیبیعه جزافاً من العربی بدرهم الی درهمین. ( از الجماهر بیرونی ص 69 ).
- جزافاً؛ تخمیناً.از روی حدس.
|| در اصطلاح حکما بر افعالی اطلاق میشود که منشاء آنها شوق و تخیل است و مبداء فکری ندارد مانند رضاخة( سنگریزه و هسته کوبیدن )، یا مبداء آن طبیعت است مانند تنفس، یا منشاء مزاجی دارد مانند حرکات بیماران،یا عادت منشاء آن است همچون بازی کردن با ریش. و جزاف به اعتبار فاعل همانند عبث است از جهت غایت. و گاهی جزاف به افعالی که اراده تنها بجهت استشعار به آنها نه از جهت استحقاق و اختصاص تعلق گرفته اطلاق میشود. ( از کشاف اصطلاحات الفنون ). هر گاه مبداء اول فعل تخیل و شوق باشد و قوه فاکره در آن تأثیر نداشته باشد آنرا جزاف نامند.
جزاف. [ ج َزْ زا ] ( ع ص ) ماهی گیر. ( منتهی الارب ) ( آنندراج ) ( ناظم الاطباء ). صیاد. ( متن اللغة ).
جزاف. [ ج ِ ] ( ع مص ) بگزاف گرفتن. ( منتهی الارب ). از روی حدس و تخمین عمل کردن. ( از اقرب الموارد ). سهل انگاری کردن. ( از متن اللغة ). تقول لمن یرسل کلامه ارسالاً من غیر قانون، جازف فی کلامه. فاقیم منهج الصواب، مقام الکیل و الوزن. ( از اقرب الموارد ).

( صفت ) گزاف بیهوده.
ماهی گیر صیاد

💡 2- ولايت تكوينيه، يك قسمتى از آن عبارت است از مجراى فيض بودن نسبت به كائناتفى الجمله كه عموم انبيا و اوصيا عليهم السلام داشته اند و قسم ديگر عبارت است ازولايت كليه تكوينيه كه مجراى فيض بودن است نسبت به جميع عالم امكان كه در حقپيغمبر صلى الله عليه و آله و ائمه اطهار عليهم السلام ثابت شده ودليل آن عبارت است از گفته خود صاحبان ولايت كه بيش از حد تواتر به ما رسيده است ودروغ و جزاف نفرموده اند زيرا آن بزرگواران صادق و مصدق مى باشد و ايندليل بر هر كس كه به كتب احاديث معتبره از رسول اكرم صلى الله عليه و آله وائمهاطهار عليهم السلام مراجعه نمايند روشن است علاوه بر ادله عقليه غيرقابل رد كه در جاى خود مذكوراست و انكار اين مقام نقص است از نظر مذهب جعفرى.

💡 (اولئك سيرحمهم الله ) - در اين جمله از اين معنا خبر مى دهد كه قضاى الهىشامل حال اين گونه افراد شده و رحمت او اشخاص متصف به اين صفات را در برخواهدگرفت. و گويا اين جمله را آورد تا مقابل آن جمله اى قرار گيرد كه در باره منافقينفرموده بود: (نسوا الله فنسيهم ). و نيز ظاهرا جمله (ان الله عزيز حكيم ) را آوردتا رحمت خود را تعليل كرده، بفرمايد رحمت من هيچ منافاتى با عزت و سلطنتم ندارد وبه هيچ وجه حكمتم را نيز دچار اختلال و وهن و آميخته با جزاف نمى سازد.