استعاره معقول به محسوس

[ویکی فقه] استعاره معقول به محسوس، حسی بودن مستعارله و عقلی بودن مستعارمنه را می گویند.
استعاره ای که مستعارله در آن، امر حسی، و مستعار و مستعارمنه امر عقلی است «استعاره معقول به محسوس با جامع عقلی» گفته می شود.
مثال
مانند:۱. (انا لما طغی الماء حملناکم فی الجاریة). در این آیه، مستعارله «بسیاری آب » مستعار «استعلا"» و مستعارمنه «طغیان» است که «بسیاری آب» امری حسی است؛ اما « طغیان » و مفهوم «استعلا» هر دو عقلی اند.۲. (واما عاد فاهلکوا بریح صرصر عاتیة). ۳. (تکاد تمیز من الغیظ...).

💡 در روايات از اين نوع لذات معنوى گاهى به طعم ايمان يا حلاوت ايمان تعبير كرده اند واين البته از باب تشبيه معقول به محسوس است و الا حقيقت آن، فوق اين معانى است.

💡 پيمان از باب تشبيه معقول به محسوس همانندحبل است. از اين رو آثار حبل به آن نسبت داده مى شود؛ مثلا، همان گونه كه طناب بين دوچيز پيوند برقرار مى كند تعهد و پيمان نيز بين دو گروه يا دو فرد ارتباط برقرارمى كند و همانطور كه حبل قابل نقض و گسستن است عهد را نيزقابل نقض مى دانند و به كسى كه حق پيوند را مراعات نمى كند ناقض و ناكث عهد مىگويند.

💡 ناگفته پيداست كه فقيه فرزانه اى چون وى هرگز نمى توانست در برابر رويدادهاىداخلى بى تفاوت باشد. او چنان مى انديشيد كه ((اگر مردم عالم شوند و دين هم بطورصحيح و معقول به آنها تعليم گردد، هم دانا خواهند شد و هم متدين )) (370) پس دركنار رسيدگى به وضع دانشجويان علوم دينى و حوزه ها دبستانها و دبيرستانهاىدولتى را نيز از كمكهاى نقدى خويش بهره مند ساخت و در رونق آنها كوشيد.(371)