توخی. [ ت َ وَخ ْخی ] ( ع مص ) جُستن. ( زوزنی ). صواب جستن. ( منتهی الارب ) ( آنندراج ) ( ناظم الاطباء ) ( از اقرب الموارد ). تحری. تطلب. طلب افضل در خیر. رای صواب ترین جستن. ( یادداشت بخط مرحوم دهخدا ): به شرایط موافقت و مصادقت در تحری مراضی و توخی مطالب و مباغی آن حضرت قیام نمودی. ( ترجمه تاریخ یمینی چ 1 تهران ص 47 ). || خشنودی خواستن.( منتهی الارب ) ( آنندراج ) ( ناظم الاطباء ). || قصد کردن. ( آنندراج ) ( یادداشت بخط مرحوم دهخدا ).
جستن. صواب جستن تحری. تطلب.
توُخی
قبیلۀ افغانی، از قبایل غلجایی/ غلزایی/ غلیجایی از گروه قبایل متی، ساکن ناحیۀ کلات و ارغنداب و اطراف رودخانۀ ترنگ از پل سنگی تا شیبار، در ولایت قندهار. گروهی از این مردم در عصر صفویه تابع دولت ایران و گروهی دیگر، تابع دولت بابری هندوستان بودند. توخی ها در عهد محمود افغان به قوای او پیوستند و در تصرف ایران شرکت کردند. اسلام خان توخی در عهد اشرف افغان، حاکم تهران بود. او دو بار مغلوب نادر شد. ریاست طوایف توخی قندهار در عصر نادرشاه با اشرف سلطان و اللهیارخان، پسران خوشحال خان و نوادگان شاه عالم توخی، بود. اینان در زمرۀ اتباع حسین شاه غلجایی، برادر محمود افغان و حاکم قندهار، بودند. در جریان جنگ های نادرشاه و حسین شاه، گروهی از توخی ها به رهبری اشرف سلطان از قندهار خارج شدند و به قوای نادر پیوستند و اشرف سلطان حاکم کلات شد. حکومت کلات تا دورۀ بارک زاییان در اختیار اولاد اشرف سلطان بود. اللهیارخان توخی از سرداران سپاه نادرشاه و عادل شاه افشار بود.
جملات نمونه از منابع مختلف جمع آوری شده است، اگر صحیح نیست یا توهین آمیز است، لطفا گزارش دهید.
💡 نازو توخی (پشتو: نازو توخۍ)، که بیشتر به نام نازو انا (پشتو: نازو انا، «مادر نازو») شناخته میشود، یک شاعر پشتوزبان و نویسنده افغان بود. او در یک خانواده بانفوذ در قندهار زاده شد و پس از ازدواج با سلیم خان هوتک، میرویس خان هوتک، شاه هوتکی، را به دنیا آورد. از او در تاریخ افغانستان به عنوان یک زن دلیر و «مادر ملت افغان» یاد میشود.
💡 این ملت همچنین تعدادی شاعر زن مانند رابعه بلخی، نازو توخی در قرن هفدهم دارد. به دلیل ناآرامیها و جنگهای سیاسی در این کشور، بسیاری از زنان شاعر ناشناس ماندهاند. امروزه، تعداد بسیار کمی از شاعران زن جوان افغان تثبیت شدهاند. برای مثال ساجیه الهه احرار، دانشجوی دانشگاه مری واشینگتن در ایالات متحده، در سال ۲۰۱۰ شعری با عنوان «آرزوی صلح جهانی» سروده است.
💡 محمد نسیم توخی یک سیاستمدار اهل افغانستان است. وی والی (فرماندار) ولایت بادغیس افغانستان بود. وی در سال ۲۰۰۶ این منصب را عهدهدار بود. در دوران والی بودن وی در بادغیس سیلی رخ داد که ۵۰ هزار شهروند این ولایت متضرر شدند.
💡 نازو توخی در حدود سال ۱۶۵۱ میلادی در یک خانواده قدرتمند و ثروتمند پشتون در روستای اسپژمیزگل در نزدیکی تازی در ولایت قندهار ایران صفوی به دنیا آمد. پدرش سلطان ملاخای توخی از سران برجسته قوم پشتون توخی و والی منطقه غزنی بود. او با سلیم خان هوتک پسر کرمخان ازدواج کرد. میرویس هوتک، فرمانروای مشهور افغان در سلسله هوتک، فرزند مشترک او و محمود هوتک است و حسین هوتک نوهٔ آنهاست.
