بث الشکوی

۱. آشکار کردن گِله و شکایت.
۲. درد دل کردن.

بَثُّ الشَّکْوی
از ثقةالاسلام تبریزی، ترجمۀ فارسی رساله ای تاریخی و شکوایی به عربی. اصل این رساله از ابوالنصر محمد بن عبدالجبار عُتبی ( ـ۴۲۷ق) است که در پایان تاریخ یمینی آمده است. مترجم این اثر را به خواست حسن علی خان امیرنظام گروسی و به شیوۀ ابوالمعالی نصرالله منشی در کلیله و دمنه به فارسی برگرداند. بث الشکوی چاپ شده است (تبریز، ۱۳۱۸ق).

[ویکی فقه] بَث ُّ الشَّکْوی، عنوانی برای اشعاری که مضمون و محتوای آن شکوه و شکایت از دردها و رنج هایی است که شاعر متحمل شده است.
بَث ّ در لغت به معنی آشکار کردن راز و اندوه و نیز پراکنده ساختن است و بث الشکوی به معنی بیان شکایت، شکایت برداشتن و شکایت بردن است.
منشا قرآنی
بث الشکوی اصطلاحی است برگرفته از قرآن. مشتقات «شکو، شکا» (= شکوه و شکایت کرد) دوبار و در دو آیه، و واژه «بث ّ» (= برانگیختن ) و مشتقات آن ۹ بار و در ۹ آیه از قرآن کریم آمده است، اما تعبیر «اَشکوا» (= شکوه و شکایت می برم ) تنها در یک آیه، در کنار «بَث ّ» (= بَثّی ) ذکر شده است و بث شکوی یا بث الشکوی را به ذهن متبادر می سازد: «قال َ اِنَّما اَشْکوا بَثّی وَ حُزْنی اِلَی اللّه ِ وَ اَعْلَم ُ مِن َ اللّه ِ مالا تَعْلَمُون َ: (یعقوب (ع ) خطاب به فرزندان خود) گفت: من اندوه و درد دل ِ خویش به خداوند باز می گویم و از لطف بی کران خدا چیزی می دانم که شما نمی دانید». بی گمان تقارن تعبیر «اشکوا» با واژه «بث » در این آیه، الهام بخش شاعران در بیان شکوه و شکایت گردیده، و موجب ظهور و تعبیر ادبی و شاعرانه بث الشکوی شده است.
بررسی بث الشکوی
بث الشکوی را می توان براساس کتب بلاغی و بدیعی از یک سو و نیز بر بنیاد نگرش های جدید که از منظر محتوا به شعر و ادب نگریسته می شود، از سوی دیگر بررسی کرد:
← دیدگاه قدیم
...

💡 از جمله یادگارهای امیر نظام چاپ کلیله و دمنه است. این کتاب را به اشاره او، به وسیله حاج وکیل اعتضاد الممالک، تصحیح گردیده و سپس به خط میرزاباقر فخرالکتاب و به نفقه خود امیر نظام چاپ شده‌است. تأسیس مدرسه مظفری تبریز و مشارکت در تأسیس مدرسه رشدیه، وارد کردن تمبر و چاپ آن در ایران، دستور به چاپ و کتابت: کلیله و دمنه، گلستان سعدی، دیوان فرخی سیستانی و دیوان منوچهری دامغانی، همچنین چند کتاب از خود او و شیوه خاص نویسندگی و خطاطی‌اش اشاره کرد؛ او صاحب کتابخانه‌ای از کتب نفیس بود، نسخه کنونی شاهنامه بایسنقری را امیرنظام گروسی به کتابخانه کاخ موزه گلستان هدیه کرده‌است. بث الشکوی قسمت سوم تاریخ یمینی تألیف عبدالجبار عتبی به توصیه امیرنظام گروسی توسط ثقةالاسلام تبریزی ترجمه شد، این دستنوشته با نستعلیق ممتاز کتابت شده‌است.