ابن درستویه. [ اِ ن ُ دُ رُ ی َ / ت ِ وَی ْه ْ ] ( اِخ ) ابومحمدعبداﷲبن جعفربن درستویه مرزبان فارسی ( 258-347 هَ.ق. ). نحوی، از مردم فسا. شاگرد ابن قتیبه و مبرد. او در بغداد بتدریس اشتغال و کتبی در ادب و نحو داشته است. ( ابن خلکان ). ابن الندیم گوید او مبرد و ثعلب رادیده و از آن دو نحو و جز آن فراگرفته است و در علوم بسیاری دست داشته و او را ردی است بر مفضل بن سلمة ونقضی بر کتاب العین خلیل و به سال سیصد و سی و اند هجری درگذشته است، و نزدیک چهل کتاب از او نام میبرد از جمله: کتاب ادب الکاتب. کتاب المذکر و المؤنث. کتاب المقصور و الممدود. کتاب غریب الحدیث. کتاب معانی الشعر. کتاب التوسط بین الاخفش و ثعلب فی معانی القرآن و اختیار ابی محمد فی ذلک. کتاب تفسیرالسبع. کتاب المعانی فی القراآت. کتاب نقض کتاب ابن الراوندی علی النحویین. کتاب الرد علی مدرج العروضی. کتاب الرد علی ثعلب فی اختلاف النحویین. کتاب خیر قس بن ساعده. کتاب الرد علی ابن خالویه فی الکل و البعض. کتاب فی الاضداد. کتاب الرد علی الفراء فی المعانی. کتاب جوامعالعروض. کتاب الاحتجاج للقراء. کتاب الرد علی ابن زید البلخی.
[ویکی فقه] اِبْن دُرُسْتویه، ابومحمد عبدالله بن جعفر بن درستویه بن مرزبان فارسی فَسَوی (۲۵۸-۲۴ صفر ۳۴۷ق/۸۷۲-۱۷ مه ۹۵۸)، محدث، ادیب، لغوی، نحوی می باشد.
او در فَسا که در آن روزگار شهری به بزرگی شیراز و خوش آب و هوا تر از آن بود، به دنیا آمد و به همین جهت به فارسی و فَسَوی شهرت یافت.نام نیایش «درستویه» از دو کلمه فارسی «دُرُست» و پسوند «اویه» تشکیل شده است. پدرش جعفر از محدثان بزرگ و مشهور زمان خود بود و از «علی بن مدینی» و محدثان هم طبقه او روایت حدیث می کرد.
فعالیت های علمی
ابن درستویه از کودکی در سفرهای پدر به شیوه معمول محدثان، برای جمع آوری حدیث، با وی همراه گردید و تقریباً ۱۲ ساله بود که با پدرش وارد بغداد شد و با محدث بزرگ آنجا، «عباس دُوری» (د ۲۷۱ق) ملاقات کرد و با راهنمایی پدر به استماع و روایت حدیث از او و محدثان هم طبقه اش پرداخت و با علمای نحو و لغت و ادب چون ابن قتیبه دینوری (۲۱۳-۲۷۶ق/۸۲۸-۸۸۹م) و مُبرَّد (۲۱۰-۲۸۵ق/۸۲۵-۸۹۸م) و ثَعلَب (۲۰۰-۲۹۱ق/۸۱۶-۹۰۴م) دیدار کرد.هر چند که ابن درستویه رسماً نزد ابن قتیبه آموزش ندید، اما همان مصاحبت کوتاه با وی که در اوج شهرت و در سنین کمال (حدود ۶۰ سالگی) بود، در عظمت توجه او به لغت و ادب بسیار مؤثر افتاد، و این تأثیر بعدها در شکل محتوای آثار وی آشکار گردید.
← ملازمت یعقوب فَسَوی
نخستین دوره زندگانی ابن درستویه که بیش تر در سماع و نقل حدیث گذشت، البته بی حاصل نماند و او توانست احادیث بسیاری را با اسناد عالی روایت کند. بیهقی در السُنَن الکُبری و خطیب بغدادی در شَرَف اصحاب الحدیث از او حدیث نقل کرده است و بیش تر علمای رجال وثاقت او را در روایت حدیث پذیرفته اند و دو حکایتی را که در تضعیف او آمده، مردود شناخته اند. چیره دستی و ذوق و فهم او را در روایت حدیث از کتابی که در غریب الحدیث تألیف کرده و همچنین از استشهادات فراوان و دقیق او به احادیث نبوی که فقط در کتاب «تصحیح الفصیح» بالغ بر ۸۷ مورد است، می توان دریافت.
فعالیت ادبی به شیوه حدیثی
...
