دوشکستی

{birefringence, birefraction} [زمین شناسی] توانایی بلورها در شکستن باریکه ای از نور و تبدیل آن به دو باریکه با سرعت نابرابر متـ. شکست دوگانه double refraction

دوشکستی یا ضریب شکست مضاعف ( به انگلیسی: Birefringence ) یک خاصیت نورشناختی موادی است که ضریب شکست آن ها به قطبش و جهت انتشار نور وابسته است. بلورها با ساختار بلوری نامتقارن و پلاستیک تحت تنش از خود دوشکستی بروز می دهند. مواد نوری ناهمسان گرد به عنوان موادی که دوشکستی دارند شناخته می شوند. دوشکستی اغلب به عنوان حداکثر اختلاف بین ضریب های شکست نشان داده شده توسط ماده تعیین می شود. دوشکستی مسئول پدیده شکست مضاعف است که به موجب آن یک پرتو نور، زمانی که به یک ماده دوشکست تابیده می شود، توسط قطبش به دو پرتو تقسیم می شود که مسیرهای کمی متفاوت دارند.. این پدیده برای اولین بار در سال ۱۶۶۹ توسط یک دانشمند دانمارکی به نام راسموس بارتولین توصیف شد که او این پدیده را در کلسیت که کریستالی با قوی ترین دوشکستی است مشاهده کرد. با این حال این پدیده در آن زمان مورد توجه قرار نگرفت تا قرن نوزدهم که آگوستن ژان فرنل این پدیده را توصیف کرد. در صورتی که یک ماده دارای دو یا چند ضریب شکست در جهات مختلف باشد پدیده ای به نام دوشکستی در آن به وجود می آید به این ترتیب که هنگام ورود یک دسته نور به داخل آن این شعاع به دوشعاع که یکی از قوانین عادی شکست نور پیروی کرده و دیگری نمی کند تفکیک می شود. به شعاعی که از قانون شکست پیروی می کند شعاع عادی و به دیگری شعاع غیرعادی گویند. هر یک از این دو شعاع با سرعت های متفاوت که بستگی به ضریب شکست ماده برای هر یک از آن ها دارد حرکت خواهد کرد. از طرفی هر یک از این شعاع های قطبی شده صفحه ای بوده و برهم عمودند. مواد تک محوری: در برخی مواد کریستالی جهت یا محوری وجود دارد که در آن جهت نور غیرقطبی به دو جز تفکیک نمی شود. مواد دومحوری وجود دارد که این خاصیت را دارند. این ترکیبات در اصطلاح بلورهای دو محوری نام دارند.

رجوع شود به:شکست دوگانه

توانایی بلورها در شکستن باریکه‏ای از نور و تبدیل آن به دو باریکه با سرعت نابرابر

💡 بروکایت دوشکستی است، مانند همه مواد معدنی اورتورومبیک، مقاوم در برابر شکست است و همزاد (+) است. ضرایب شکست آن بسیار بالا و بالاتر از ۲٫۵ است که حتی از الماس (۲٫۴۲) نیز بالاتر است. برای مقایسه، شیشه پنجره‌های معمولی دارای ضریب شکست در حدود ۱٫۵ هستند.

💡 - بازتاب ثانویه ناشی از خاصیت دوشکستی مواد

💡 تنظیم دمایی این است که قطبش فرکانس (لیزر) پمپ عمود بر قطبش فرکانس سیگنال و ایلدر باشد. دوشکستی در بعضی از کریستال‌ها، به ویژه در لیتیوم نئوبات بسیار وابسته به دما است. کریستال در دمای معینی برای ایجاد شرایط تطبیق فاز کنترل می‌شود.

💡 اشتباه در تشخیص تافیت و لعل قابل درک است زیرا برخی از ویژگی‌های ساختاری در هر دو گوهرسنگ یکسان است. برخی از گوهرشناسان تافیت را به عنوان کانی حد واسط میان لعل (اسپینل) و کانی کریزوبریل تعریف کرده‌اند. بر خلاف لعل، تافیت ویژگی دوشکستی را به نمایش می‌گذارد که تمایز میان این دو گوهرسنگ را امکان‌پذیر می‌کنند.

💡 او به‌طور ویژه برای کشف کردن دوشکستی موج نوری کلسیت شناخته شده‌است. او از این رخداد یک توضیح کامل نوشته بود اما از آنجایی که در آن زمان طبیعت فیزیکی نور به خوبی شناخته نشده بود او نتوانست توضیح دهد.