تفعل

تفعل. [ ت َ ف َع ْ ع ُ ] ( ع مص ) یکی از اوزان ابواب ثلاثی مزیدفیه و معنی آن بیشتر بر مطاوعت و قبول فعل است. و رجوع به نشوء اللغة ص 15 شود.

در صرف عربی، از ابواب ثلاثی مزیدٌفیه.

یکی از اوزان ابواب ثلاثی مزید فیه و معنی آن بیشتر بر مطاوعت و قبول فعل است

[ویکی الکتاب] معنی لَمْ تَفْعَلْ: نکرده و نکنی -انجام ندادی و ندهی
معنی یَتَجَنَّبُهَا: از آن دوری می کند -از آن اعراض می کند (ازمعانی باب تفعّل اجتناب کردن فاعل از ماده فعل می باشد)
معنی یَتَطَهَّرُواْ: که می خواهند پاک شوند - که پاک شدن را بپذیرند (از معانی باب تفعّل قبول اثر فعل است مانند تعلّم که به معنی تعلیم را پذیرفتن یا همان یاد گرفتن است)
معنی یَتَطَهَّرُونَ: خواهان پاکی اند - پاک شدن را می پذیرند (از معانی باب تفعّل قبول اثر فعل است مانند تعلّم که به معنی تعلیم را پذیرفتن یا همان یاد گرفتن است)
معنی لَا یَسَّمَّعُونَ: نمی توانند گوش فرا دهند - در وضعیت گوش دادن قرار نمی گیرند (کلمه یسّمّعون در اصل یتسمعون بوده و تسمع به معنای گوش دادن است از معانی باب تفعل صیرورت یا به حالتی در آمدن است )
معنی مُزَّمِّلُ: جامه به خود پیچیده - لفافه به خود پیچیده (در اصل متزمل بوده، اسم فاعل از باب تفعل (تزمل) است، و معنایش لفافه به خود پیچیده است. کسی که جامه یا چیزی به خود میپیچد تا بخوابد یا مثلا سرما را دفع کند، را مزمل میگویند، و از ظاهر این جمله بر میآید در...
معنی یَتَسَلَّلُونَ: آهسته و مخفیانه خود را بیرون می کشند (کلمه تسلل به معنای این است که کسی خود را از زیر بار و تکلیفی به طور آرام بیرون بکشد، که دیگران نفهمند،یا که کسی خود را از میان جمعیتی کم کم وآرام آرام بیرون کشد به نحوی که نخواهد کسی متوجه شود و این کلمه از سل...
ریشه کلمه:
فعل (۱۰۸ بار)

💡 خانه ابراهیم تفعلی مربوط به دوره پهلوی است و در شهرستان فومن، شهرک تاریخی ماسوله واقع شده و این اثر در تاریخ ۲۵ اسفند ۱۳۸۰ با شمارهٔ ثبت ۵۲۶۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

💡 (يعلمون ما تفعلون ) - در اين جمله مى خواهد بفرمايد: فرشتگان در تشخيصاعمال نيك از بد شما و تميز حسنه آن از سيئه آن دچار اشتباه نمى شوند. پس اين آيهملائكه را منزه از خطا مى دارد، همچنان كه آيه قبلى آنان را از گناه منزه مى داشت. بنابراين ملائكه به افعال بشر با همه جزئيات و صفات آن احاطه دارند، و آن را همانطور كههست حفظ مى كنند.

💡 و كسى كه بپندارد كه محمد چيزى از كتاب خداى را كتمان كرده و ناگفته گذارده، اوافتراى بزرگى بر خدا زده است و خداى عزوجل مى فرمايد: (يا ايهاالرسول بلغ ما انزل اليك من ربك و ان لم تفعل فمابلغت رسالته و اللّه يعصمك منالناس ).

💡 و در آيه مورد بحث كه مى فرمايد: (يعلمون ما تفعلون ) دلالتى بر اين معنا هست كهنويسندگان داناى به نيات نيز هستند، چون مى فرمايد: آنچه انسانها مى كنند مى دانند، ومعلوم است كه بدون علم به نيات نمى توانند به خصوصياتافعال و عناوين آنها، و اينكه خير است يا شر، حسنه است يا سيئه علم پيدا كنند، پس معلوممى شود ملائكه داناى به نيات نيز هستند.

💡 پس جمله (و قد جعلتم الله...) حال است از ضمير جمع در جمله (و لا تنقضوا) و جمله(و الله عليم بما تفعلون ) در معناى تاكيد نهى است، و چنين افاده مى كند كه اينعمل مبغوض خداست و خدا از آن آگاه است.

💡 1 علم خداوند به كارهاى نيك ما، عامل تشويق به انجام نيكى ها است. (انّه خبير بما تفعلون مَن جاء بالحسنة )