گنجینه دانشمندان
کتاب گنجینه دانشمندان اثر محمد شریف رازی (۱۳۰۱–۱۳۷۹ ش) است. این کتاب در ۹ جلد تدوین شده و به زبان فارسی نگاشته شده است. موضوع اصلی آن شرح حال دانشمندان شیعه است. افزون بر این، کتاب شامل مطالبی درباره تاریخ برخی شهرها، مدارس علمیه، کتابخانهها و زندگی حضرت معصومه (س) نیز هست.
ساختار، روش تألیف و ویژگیها
کتاب با دیباچه، دو مقدمه، شش بخش و یک خاتمه تنظیم شده است. در دیباچه به مقدمههای اضافی اشاره میشود و بخش اعظم مطالب در همین اجزاء سامان یافتهاند. در مقدمه اول، نویسنده به تاریخ شهر قم، مدارس و حوزههای علمیه قم، زندگانی حضرت معصومه (س) و محدثان قم پرداخته است. در مقدمه دوم، او به معرفی علوم رایج در حوزههای علمیه، کتابخانهها، قرائتخانهها و نیز عالمان وارد از شهرهای دیگر به قم پرداخته است.
بخشهای کتاب بر اساس دورههای تاریخی و شخصیتها تقسیم شدهاند:
بخش اول: شرح حال شیخ عبدالکریم حائری، تأسیس حوزه قم و شاگردان او.
بخش دوم: دوره پس از مرگ او تا ورود آیتالله بروجردی و شرح حال علما همچون سید محمد حجت، سید محمدتقی خوانساری و دیگران.
بخش سوم: دوره ریاست آیتالله بروجردی تا زمان درگذشت او.
بخش چهارم: دوره بعد از درگذشت بروجردی تا زمان نگارش کتاب، معرفی علما معاصر، فهرست تألیفات چاپی و خطی حوزه و مؤسسات دینی وابسته.
بخش پنجم: خطیبان حوزههای علمیه در شهرهای مختلف، به فعالیت در وعظ و تبلیغ.
بخش ششم: فهرستی از آثار علمی و تألیفات چاپی و خطی حوزه.
خاتمه کتاب: معرفی علما و دانشمندان ایرانی از حوزه قم به شهرهای ایران، به ترتیب الفبایی بر اساس نام شهرها و عالمان آنها.
یکی از ویژگیهای این اثر آن است که مؤلف در بسیاری از موارد به منابع و مأخذ صریح اشاره نکرده و در کتاب ارجاعات مستقیم کمی دیده میشود.
همچنین در نسخههای اولیه (در دوره پهلوی) بهدلیل حساسیتها برخی اسامی مانند امام خمینی و شرح حال امام موسی صدر حذف شد.
تاریخ انتشار و تأثیرات تاریخی
نخستین چاپ گنجینه دانشمندان در سال ۱۳۵۲ ش منتشر شد و انتشار آن در دهههای بعد گسترش یافت. در دوره پهلوی، به سبب آنکه مؤلف در کتاب به نام امام خمینی اشاره کرده بود، انتشار آن با حساسیت امنیتی مواجه شد و ساواک دست به حذف و سانسور برخی بخشها زد. بعد از انقلاب اسلامی، مؤلف دو جلد جدید به مجموعه افزود که به شرح حال امام خمینی و دیگر علمای معاصر پرداختهاند. در جلد نهم نیز آن علما و کسانی که تا آن زمان در مجموعه معرفی نشده بودند یا فرزندانشان زندگینامهای ندادند، اضافه شدند.
مترادفها
آثار دانشمندان
دانشنامه آزاد فارسی
گنجینۀ دانشمندان
کتابی به فارسی، تألیف شیخ محمدشریف رازی، در تاریخ مذهبی و زندگی نامۀ علمای شیعه. این اثر در ۹ جلد تألیف شده است. جلد اول آن به تاریخ اماکن مقدس و مذهبی، مؤسسات فرهنگی و مدارس دینی و شرح احوال رجال، محدثان، فقها، عالمان و مراجع شیعه که در قم اقامت کرده یا در آن شهر حضور داشته اند اختصاص دارد. در جلدهای دوم تا هشتم، شرح حال عالمان، مدرّسان و بسیاری از فضلای شیعۀ شهرهای ایران، عراق و کویت، از گذشته تا زمان تألیف کتاب، به ترتیب حروف الفبای نام زادگاهشان آمده است. جلد نهم نیز شامل شرح حال افرادی است که در جلدهای قبلی سهواً از قلم افتاده اند. جلد اول این اثر در ۱۳۵۲ش و جلد نهم در ۱۳۷۰ش منتشر شده است.
دانشنامه اسلامی
[ویکی شیعه] گنجینه دانشمندان (کتاب). گنجینه دانشمندان، مهمترین اثر شیخ محمد شریف رازی (۱۳۴۰ق/۱۳۰۱ش- ۱۳۷۹ش/۱۴۲۱ق) در شرح حال دانشمندان شیعه در ۹ جلد به زبان فارسی. این اثر علاوه بر شرح حال دانشمندان شیعه، تاریخ برخی شهرها، کتابخانه ها، مدارس علمیه ایران و زندگانی حضرت معصومه (س) را نیز دربر دارد.
بخش عمده این کتاب در دوره پهلوی در ایران نگاشته شد و از آنجا که نویسنده در آن از امام خمینی و دیگران نام برده بود، انتشار آن حساسیت ساواک را در پی داشت و منجر به حذف نام امام خمینی و شرح حال امام موسی صدر از آن گردید. نویسنده پس از انقلاب اسلامی ایران دو مجلد به آن افزود و در این دو جلد به شرح حال امام خمینی و علمای دیگر پرداخت. شریف رازی در نگارش کتاب به هیچ منبعی اشاره نکرده است.
شیخ محمد شریف رازی(۱۳۴۰ق/۱۳۰۱ش- ۱۳۷۹ش/۱۴۲۱ق)، از علمای شیعه در قرن چهاردهم و پانزدهم قمری و از شاگردان امام خمینی، سید شهاب الدین مرعشی نجفی و سید محمدرضا گلپایگانی. از وی آثاری بر جا مانده است که گنجینه دانشمندان مشهورترین آنها است. وی به دلیل فعالیت برای برپایی حکومت اسلامی، از سوی حکومت پهلوی زندانی و تبعید شد.
جمله سازی با گنجینه دانشمندان
جملات نمونه از منابع مختلف جمع آوری شده است، اگر صحیح نیست یا توهین آمیز است، لطفا گزارش دهید.
💡 سید محمد شاهچراغی (زاده ۱۳۱۳ در دامغان)، روحانی شیعه ایرانی است. وی سابقه نمایندگی استان سمنان در دورههای چهارم و پنجم مجلس خبرگان رهبری، نمایندگی ولی فقیه در این استان و نیز امامت جمعه شهر سمنان از دی ماه ۱۳۸۰ تا ۱۳ مرداد ۱۴۰۰ را داراست.محمد شریفرازی در کتاب گنجینه دانشمندان از وی یاد کرده و شرح حال مختصری از او آورده است.