تفسیر کریم خان

[ویکی فقه] تفسیر کریم خان اثـر حاج محمدکریم خان (۱۲۲۵ - ۱۲۸۸ ق) فرزند ابراهیم خان کرمانی مؤسس مکتب رکنیه از شاخه های شیخیه (آل ابراهیمی) می باشد.
تـفـسـیـر مورد بحث شامل رسائل و مجلدات چندگانه به زبان عربی و فارسی به شیوه کلامی و روائی و اسـتدلالی است و بخشی از علوم قرآنی و تفسیر و تاویل آیات قرآن کریم را دربرمی گیرد که بعضی از آن رساله ها و مجلدات عبارتند از:
تفاسیر دیگر مؤلف
۱) اعجاز قرآن کریم، به زبان عربی، در یک مجلد. مـؤلـف در ایـن اثـر خـود، مفصلا وجوه اعجاز قرآن را بیان نموده و اقوال متقدمین را در این باب مطرح کرده است. این تفسیر در ۱۳۵۴ ق طبع گردیده است.۲) تـفـسیر سوره مبارکه حجرات: در یک مجلد به زبان عربی شامل تفسیر سوره حجرات است به شیوه ادبی، روائی و کلامی. در ۱۳۸۱ ق در مجموعه تفسیرهای وی طبع گردیده است.۳) تقویم اللسان، در یک مجلد به زبان عربی و شیوه روائی و کلامی. شـامـل عـلـوم مختلف قرآن دارای یک مقدمه و ده باب و یک خاتمه که مؤلف در مقدمه خویش اسـتـدلالـی مـفـصل در تحریف قرآن نموده سپس به علم قرائت و احوال حروف و مخارج و سایر مسائل مطروحه در علوم قرآنی پرداخته است. این رساله در ۱۳۵۴ ق در کرمان طبع گردیده است.۴) تفسیر قرآن، در یک مجلد به زبان عربی شامل بخشی از قرآن. مؤلف در این اثر خود به تفسیر و تاویل بعضی از مشکلات و متشابهات قرآن پرداخته و در شناخت بواطن و بواطن بطون آیات قرآن کریم ژرف کاوی کرده است. و نیز بعضی از قراءآت قراء را شرح داده است. کل این اثر در چهارده هزار سطر طبع گردیده است.۵) تـفسیر بسم اللّه الرحمن الرحیم به زبان عربی، نسخه اصل در کتابخانه آل ابراهیمی در کرمان محفوظ است.۶) رساله موجز اعجاز قرآن به زبان عربی. این اثر در ۱۳۵۴ ق به طبع رسیده است.۷) تفسیر آیه و ما ارسلنا من رسول و لا نبی در یک مجلد به زبان فارسی. این اثر در ۱۳۸۶ ق طبع گردیده است.۸) تفسیر آیه ما ننسخ من آیة او ننسها نات بخیر منها او مثلها در یک مجلد به زبان فارسی. این اثر در ۱۳۸۶ ق طبع گردیده است.۹) تفسیر آیه یوم کان مقداره خمسین الف سنة در یک مجلد به زبان عربی. در سال ۱۲۶۱ ق چاپ سنگی شده است.۱۰) تفسیر آیه ثم یعرج الیه فی یوم کان مقداره الف سنة در یک مجلد به زبان عربی. این اثر هم چاپ سنگی گردیده است.
ویژگی تفاسیر
مجموعه تفسیرهای یاد شده و غیره از مؤلف به سبک کلامی و استدلالی با بهره گیری از روایات و احادیث ائمه معصومین (علیهم السّلام) انجام گرفته است. و نـیـز از جمله تفسیرهای جنجالی می باشد که شاهد آن از نیمه اول قرن سیزدهم هجری به بعد بوده ایم که بین دو جریان فکری یعنی مکتب شیخی و متشرعه درگرفته است.هـریـک از فـریـقین به قرآن کریم و آیات مورد نظر خویش و احادیث نبوی و روایات ائمه (علیهم السّلام) در اثـبـات اعـتقادات خویش استناد نموده و در صدد دفاع از مکتب خود برآمده اند، مفسران شیخی مـسـائل مـورد خلاف مانند معاد جسمانی و روحانی و برزخ و معراج و مقام امام (علیه السّلام) و نقش رابط فقهاء و کیفیت خلقت آسمان و زمین و انسان و غیره را با توسل به آیات و روایات مورد نظر خویش تفسیر و تاویل می کنند.از تفسیرهای موافق شیخیه تفسیر غنائم العارفین و تفسیر سیدکاظم رشتی، از تفسیرهای مخالف شـیـخیه در این قرن تفسیر شهید ثالث، تفسیر مجمع المطالب و منتهی المرب و تفسیر صالحی برغانی را می توان نام برد.

💡 محمود آلوسی مفتی بغداد صاحب «مقامات آلوسیه» دربارهٔ سید کاظم گوید: اگر سید در زمانی می‌زیست که ممکن بود نبی مرسل و پیغمبری باشد من اول من آمن بودم، زیرا شرایط لازم به اخلاق و علم کثیر و عمل به سجایای معنوی در شخص او موجود است. این سید جانشینی انتخاب نکرد. اما سه تن از شاگردان معروف او محمد کریم خان قاجار، میرزا شفیع تبریزی، سید محمد علی شیرازی بود.

💡 از مساجد معروف محلهٔ خیابان نیز که برخی از آنها جنبهٔ تاریخی و جهانی دارند می‌توان از مسجد کبود، مسجد کریم خان، مسجد سالار، مسجد حاج احمد، مسجد چوپور، مسجد آیت‌الله شهیدی (میرزا سلمان حکیم) و مسجد بازارچه نام برد.

💡 در اوائل سلطنت کریم خان زند نصیرخان لاری بلوک ایسین را تصرف نمود وضمیمهٔ حکومت لارستان کرد، ولی بعداً بلوک ایسین را جدا و ضمیمهٔ حکومت بندرعباس کردند.

💡 این خیابان به دستور امام‌قلی‌خان در دوران حکومتش ساخته شد، او ایدهٔ ساخت این خیابان را از خیابان چهار باغ اصفهان گرفته بود. این خیابان در دوران صفویه و زندیه و قاجاریه بسیار اهمیت داشت و باغ‌های زیادی در آن ساخته شد. باغ ملی یکی از قدیمی‌ترین پارک‌های شیراز در این خیابان قرار دارد. همچنین گفته می‌شود بعد از ساخت این خیابان بلافاصله بلوار کریم خان زند نیز ساخته شده‌است.

💡 در سفری که میرزا ابراهیم نامی در زمان حکومت آقا محمدخان قاجار به منطقه قزوین داشت تعداد خانوار چگنی‌ها را ۸۵۰ خانوار اعلام کرده‌است. قبیله‌ای عرب به نام اولاد چگنی در فارس ساکن است به گفته آمار ارتش ایران در سال ۱۹۵۷ میلادی تعداد خانوار این قبیله ۱۲۰ خانوار بوده‌است. احتمال می‌رود چگنی نیز در به قدرت رسیدن زندیان، کریم خان زند را یاری کرده و همراه وی به شیراز رفته باشند.