فرهنگ فارسی
( آخوند زاده ) میرزا فتحعلی بن میرزا محمد تقی. پدر وی کد خدای ده از حوالی شبستر بود. فتحعلی در ده سالگی ( ۱۲۳۶ ه.ق. ) از تبریز با مادر خود به ارسباران و از آنجا به قفقاز رفت و بعد نزد پدر زن خود حاج علی اصغر قرجه داغی در دفتر خانه مترجم زبان عربی گردید. آخوند زاده مردی دانشمند بود. و در غالب مباحث علمی و فلسفی و دینی اظهار نظر و موجبات جهالت شرقیان و بد بختی آنان را گوشزد کرده است. وی بیشتر آثار خود را درباره انتقاد از اوضاع اجتماعی و اصول اداره استبدادی ایران نگاشته و با آنکه در خدمت دولت تزاری بوده و از شاگرد مترجمی به مترجمی و از درجه سلطانی ( سروانی ) تا سرهنگی ارتقائ یافته بود تا پایان عمر محبت صادقانه ای نسبت به ایران داشت. از جمله آثار وی مرثیه منظوم درباره مرگ پوشکین شاعر روسی درامها داستان ستارگان فریب خورده ( از سال ۱۲۷۴ - ۱۲۶۷ ) بزبانهای فرانسوی انگلیسی آلمانی و روسی ترجمه شده است. رساله [ خواب شگفت ] او در انتقاد برلین چاپ شده. نامه های کمال الدوله نیز بدو منسوبست.