ابوبکر بن حزم

[ویکی فقه] اَبوبَکْرِبْنِ حَزْم، فرزند محمدبن عمرو انصاری (د ۱۲۰ق/۷۳۸م)، از محدثان تابعین، قاضی و والی مدینه در دورۀ خلافت مروانیان بود.
جد وی عمرو بن حم از اصحاب پیامبر - صلی الله علیه وآله وسلم- بود و از سوی آن حضرت عامل نجران گردید.پدر ابوبکر، محمد در ۱۰ق/۶۳۱م در همان جا به دنیا آمد و به توصیۀ پیامبر- صلی الله علیه وآله وسلم- نام او را محمد نهادند.
محمد ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۵، ص۶۹، بیروت، دارصادر.
(۱) عبدالحمید بن هبه اللـه ابن ابی الحدید، شرح نهج البلاغه، به کوشش محمد ابوالفضل ابراهیم، قاهره، ۱۹۶۲م.(۲) عبدالرحمن بن علی ابن جوزی، صفه الصفوه، به کوشش محمد فاخوری و روّاس قلعه جی، بیروت، ۱۴۰۶ق/۱۹۸۶م.(۳) محمد ابن حبیب، المحیر، به کوشش ا لیشتن اشتتر، حیدرآباد دکن، ۱۳۶۱ق/۱۹۴۲م.(۴) محمد ابن سعد، الطبقات الکبری، بیروت، دارصادر.(۵) عبداللـه ابن عبدالحکم، سیره عمر بن عبدالعزیز، به کوشش احمد عبید، بیروت، ۱۴۰۴ق/۱۹۸۴م.(۶) محمدبن طاهر ابن قیسرانی، الجمع بین رجال الصحیحین، بیروت، ۱۴۰۵ق.(۷) ابن کثیر، البدایه.(۸) احمدبن علی ابن منجویه، رجال صحیح مسلم، به کوشش عبداللـه لیثی، بیروت، ۱۴۰۷ق/۱۹۸۷م.(۹) احمد برقی، رجال، تهران، ۱۳۴۲ش.(۱۰) یعقوب بن سفیان بسوی، المعرفه و التاریخ، به کوشش اکرم ضیاء عمری، بغداد، ۱۳۹۴ق/۱۹۷۴م.(۱۱) احمدبن یحیی بلاذری، انساب الاشراف، به کوشش احسان عباس، بیروت، ۱۴۰۰ق/۱۹۷۹م.(۱۲) خلیفه بن خیاط، تاریخ، به کوشش سهیل زکار، دمشق، ۱۹۶۸م.(۱۳) طبری، تاریخ.(۱۴) محمدبن حسن طوسی، رجال، نجف، ۱۳۸۰ق/۱۹۶۱م.(۱۵) یوسف بن عبدالرحمن مزی، تهذیب الکمال، نسخۀ خطی کتابخانۀ احمد ثالث، شم ۲۸۴۸.(۱۶) احمدبن اسحاق یعقوبی، تاریخ، بیروت، ۱۳۷۹ق/۱۹۶۰م.
[ویکی شیعه] اَبوبَکْرِ بن محمد بن عمرو بن حَزْم انصاری (درگذشت۱۲۰ق/۷۳۸م)، از محدثان تابعین، قاضی و والی مدینه در دوره خلافت مروانیان بود. او از کسانی چون محمد بن عمرو پدرش و عمرو بن سلیم زرقی حدیث شنید و در دوره ولایتش بر مدینه، به فرمان عمر بن عبدالعزیز فدک را به اولاد حضرت فاطمه (س) باز گرداند، همچنین مأمور جمع آوری احادیث پیامبر(ص) شد. در منابع از ابوبکر به عنوان فردی زاهد یاد شده است.
جد وی عمرو بن حزم از اصحاب پیامبر(ص) بود و از سوی آن حضرت عامل نجران گردید. پدر ابوبکر، محمد در ۱۰ق/۶۳۱م در همانجا به دنیا آمد و به توصیه پیامبر(ص) نام او را محمد نهادند. برقی و شیخ طوسی ابوبکر بن حزم را از اصحاب حضرت علی(ع) دانسته اند، اما از آنجا که در منابع درگذشت وی را ۱۲۰ق و در ۸۴ سالگی ذکر کرده اند، درنتیجه وی به هنگام شهادت حضرت علی(ع) باید کودک خردسالی بوده باشد.
ابوبکر بن حزم از کسان بسیاری چون محمد بن عمرو پدرش، عمرو بن سلیم زرقی، قاسم بن محمد بن ابی بکر، عباد بن تمیم انصاری، عمر بن عبدالعزیز، ابوسلمه بن عبدالرحمن بن عوف، سائب بن یزید، خارجة بن زید بن ثابت و ابوحبه بدری حدیث شنید.

💡 پس عبدالله زبير بن تن خويش و با همه نيرو بجنگيد تا كشته شد و حجاج دستور داد سر او و عبدالله بن صفوان و عمارة بن عمرو بن حزم را بر نيزه كرده، در مدينه در معرض ديد مردم قرار دهند و سپس براى عبدالملك مروان فرستاده شود. (327)

💡 و يا نامه هايى كه شخصا به قبايلمزبور در مورد پرداخت خمسشان نوشته، و يا نامه هايى كه به غير از عمرو بن حزم بهديگر كارگزاران خود فرستاده تا خمس دستاوردهاىقبايل را دريافت كنند.

💡 و نيز در فرمانى كه براى كارگزارش عمرو بن حزم صادر كرده كه صدقات و خمسقبايل يمن را دريافت كند، دستور نداده تا خمس غنايم جنگى را، كهقبايل مزبور در آن شركت داشته اند، از آنان دريافت كند و به حضرتش ‍ تقديم دارد.

💡 سيوطى در كتاب تدريب الراوى مى نويسد: ابتداء تدوين حديث دراول سال صدم هجرت بود، در زمان عمربن عبدالعزيز، در صحيح بخارى آمده كه عمربنعبدالعزيز به ابى بكر بن حزم نوشت: ببين آنچه حديثرسول خداست بنويس، من از كهنه شدن عل و رفتن علماءبيم دارم.

💡 و در همان كتاب است ابن حيان و ابن مردويه، از ابى بكر بن محمد بن عمرو بن حزم، ازپدرش محمد، از جدش عمرو بن حزم، روايت كرده اند كه گفت:رسول خدا (صلى اللّه عليه و آله ) نامه اى بهاهل يمن نوشت، و در آن واجبات و مستحبات و ديات را برشمرده، به دست عمرو بن حزم دادتا برساند.

💡 در تمامى قرن اول اين سياست ادامه داشت. در آغاز قرن دوم، ((عمربن عبدالعزيز))خليفهاموى اين قانون را لغو نمود و به حاكم مدينه، ((ابوبكر بن حزم ))نامه اى نوشت مبنىبر اين كه، علما براى ثبت و ضبط احاديث و حوادث تاريخ اسلام بكوشند و آنها رابنويسند.(622)