حد اصغر

حد اصغر. [ ح َدْ دِ اَ غ َ ] ( ترکیب وصفی، اِ مرکب ) رجوع به حد به معنی تعریف و نیز رجوع به قیاس شود.

حدّ اَصْغَر
در اصطلاح منطق، از موضوع نتیجۀ قیاس اقترانی حملی به اصغر، یا حدّ اصغر و طرف اصغر و از محمول نتیجۀ این گونه قیاس به اکبر، یا حدّ اکبر و طرف اکبر تعبیر می شود، چنان که در قضیۀ «سقراط فانی است» که نتیجۀ قیاس اقترانی حملی «سقراط انسان است/هر انسانی فانی است»، به شمار می آید، «سقراط» اصغر است و «فانی»، اکبر یا حد اکبر. سبب این نام گذاری آن است که موضوع قضیه، اخص از محمول است و محمول، اعم از موضوع و درنتیجه، از اخص به اصغر و از اعم به اکبر تعبیر شده است.

💡 همچنين آياتى كه به شكل قياس اقترانى و همراه با تبيين ربط ضرورى حد وسط و دو طرف آن يعنى حد اصغر و حد اكبر است كه اكنون در صدد بيان آن نيستيم.

💡 و نظم در برهان از حد اصغر و حد اكبر و حد اوسط است كه فكر را از اعوجاج و كژيها درمى آورد و در صراط مستقيم تفكر انسانى قرار مى دهد؛ زيرا انسان در رسيدن به مجهولاتاز راه معلومات براى در امان ماندن فكر از غلط به قانونى نيازمند است كه طرق وشرايط انتقال از معلومات به مجهولات را افاده كند تا غلط به فكر عارض نشود و آنقانون منطق است چه اينكه در تمام رشته هاى علمى به قانون نظم براى رسيدن بهمقصود و مطلوب نيازمنديم و علم شريف منطق محك و معيار صدقى است كه با مراعات قواعدآن تمييز ميان حق و باطل در افكار و انظار داده مى شود كه (قامت السموات و الارضبالحجة )